Heydər Əliyevin Qərbi Azərbaycan siyasəti: Tarixi və siyasi varislik" adlı kitaba həsr olunmuş dəyirmi masa keçirilib

HEYDƏR ƏLİYEV QƏRBİ AZƏRBAYCANI NECƏ GERİ QAYTARMAQ İSTƏYİRDİ?

Heydər Əliyevin Qərbi Azərbaycan siyasəti: Tarixi və siyasi varislik" kitabının müzakirəsi olub

FUAD SEYİDZADƏ

Fuad Seyidzadə 1938-ci ildə Bakı şəhərində, ziyalı ailəsində anadan olub. Fuadın atası Bağır Seyidzadə dövrünün məşhur ictimai-siyasi və mədəniyyət xadimlərindən biri idi. Bir müddət Təbrizdə konsul olan Bağır Seyidzadə ailəsi ilə birlikdə İranda yaşayıb. Məktəbə də ilk dəfə Təbrizdə gedən Fuad Seyidzadə sonralar Bakıdakı 6 nömrəli orta məktəbi bitirib. Sonra Ə.Əzimzadə adına Rəssamlıq məktəbində oxuyub, Azərbaycan Politexnik İnstitutunun memarlıq fakültəsində təhsil alıb.

1956-1957-ci illərdə Moskva Memarlıq İnstitutunda təhsilini davam etdirib. Hələ orta məktəbdə ikən onun çəkdiyi rəsmləri xalq rəssamı Mikayıl Abdullayev bəyənib. Görkəmli rəssamın rəyinə əsasən, Fuad rəssamlıq məktəbində birbaşa ikinci kursa götürülüb. Orta məktəb illərində musiqi təhsili də alan Fuadın bu sahədə güclü duyumu maestro Niyazinin diqqətini çəkib. O, Bağır müəllimə təkid edirmiş ki, Fuad dirijorluq sənətinin arxasınca getsin. Amma Fuadın bütün yaradıcılıq sahələrinə olan marağı içindən gələn həvəslə bağlı imiş. Onun arzuları memarlığa yönəlib. Hələ tələbə ikən beynəlxalq müsabiqələrdə iştirak edib, çəkdiyi rəsmlər müxtəlif mükafatlara, təltiflərə layiq görülüb. Onun “Sumqayıt - peyk şəhər” layihəsi Havana şəhərində keçirilən müsabiqədə təltif edilib.

Ötən əsrin 60-70-ci illərində Azərbaycan memarlığının inkişafında səmərəli xidmətləri olan, bu sahədə yaddaqalan əsərlər yaratmış Fuad Seyidzadə qeyri-adi istedada, yüksək bədii zövqə, yaradıcı təxəyyülə malik idi. F.Seyidzadə öz layihələrində novatorluğa, yeni ideyalara meyil göstərərək klassik, milli, modern üslubların vəhdətinə nail olmağa çalışırdı.

Ayrı-ayrı rayonlarda tikilən qonaq evlərinin layihəsi F.Seyidzadə tərəfindən qeyri-standart hazırlanırdı. Sevastopoldakı "Sapun dağı" adlı abidə kompleksi var. İkinci Dünya müharibəsində həlak olmuş azərbaycanlı döyüşçülərin xatirəsini əbədiləşdirmək üçün ucaldılmış bu abidə heykəltaraş Ömər Eldarovla Fuad Seyidzadənin birgə işinin məhsuludur. F.Seyidzadə heykəltaraş Tokay Məmmədovla da birgə maraqlı layihələr hazırlayıb. Sankt-Peterburqda tikilən "Bakı" restoranı bu birgə işin nəticəsidir.

Fuad Seyidzadə 1972-ci ildə Bakı şəhərində vəfat edib.

Müxtəlif sənət adamları F.Seyidzadə ilə bağlı xatirələr söyləyərkən onu bu məhz bu sahənin fədakarı kimi səciyyələndiriblər. Bəstəkarlar bu qənaətdədir ki, Fuad bənzərsiz ifaçı idi. Sovet dövründə Qərb musiqisinin qadağan olunduğu bir zamanda o, pianoda dünya bəstəkarlarının əsərlərini elə məharətlə ifa edərmiş ki, melodiyanın ecazkarlığı eşidənləri heyrətdə saxlayarmış. Qələm sahibləri xatırlayırlar ki, çətinlik çəkəndə F.Seyidzadə onlardan köməyini əsirgəmirmiş. Aqşin Əlizadə danışır:

Əlimdə tamamlanmamış bir şeir var idi. Mahnı bəstələmək istəyirdim. O şeiri mahnı mətninə salan məhz Fuad Seyidzadə oldu.

Tanınmış memar Rasim Əliyev "Fuad mənim üçün doğma, ən yaxın adam idi" adlı xatirəsində yazır:

Biz uşaqlıqdan bir-birimizi tanıyırdıq. Atalarımız dostluq edirdilər. Ailəvi yaxınlığımıza görə tez-tez görüşərdik. O, mütaliəni çox sevirdi. Xüsusilə də xarici ədəbiyyatı. Həmişə yeniliyə can atırdı. Onun maraqlı işləri müsabiqələrdə rəğbətlə qarşılanırdı. O, standart memarlığı qəbul etmirdi. Ənənələrin, milliliyin tərəfdarı idi. Çalışırdı ki, layihələrində müasirliklə milliliyi məharətlə qovuşduraraq daha gözəl və canlısını yaratsın. Keçmiş SSRİ-nin bir çox şəhərlərində tikilən mehmanxana və restoranlar məhz Fuad Seyidzadənin layihələri əsasında həyata keçirilmişdi. Heydər Əliyev Fuadı çox sevirdi. Biz əvvəlki mənzilimizdə yaşayanda Heydər Əliyev tez-tez bizə gəlirdi. Fuadı da bizdə görmüşdü. O, istedadlıları çox sevirdi. Sonrakı illərdə həmişə Fuad Seyidzadəyə diqqət və qayğı göstərirdi.

Bakıda mikrorayonların layihələşdirilməsini hazırlayan ilk memarlardan biri də Fuad Seyidzadə idi. Fuadı yaxından tanıyan Həsən Həsənov yazır:

Fuad Seyidzadənin məqsədi bu idi ki, evlər məhəllə-məhəllə tikilsin. Hər məhəllənin öz servis sistemi olsun. Məktəbi, uşaq bağçası, mağazası, məişət xidməti yaradılsın və sakinlər özlərini rahat hiss etsinlər. Mikrorayonlar bu qayda ilə tikilirdi. Amma, əfsuslar olsun ki, bu sona qədər davam etmədi.

Uşaqlıq dostu, şair Vaqif Səmədoğlu Fuad Seyidzadəni fenomenal təşkilatçı və istedadlı rəssam kimi səciyyələndirərək yazır:

Memarlıq sahəsində, özü də həm modern memarlıq, həm də memarlıqda milli ünsürlərin, milli çalarların tədqiqi barədə Fuadın zəngin ideyası, fikirləri, arzuları var idi.

Təəssüf ki, hər şey yarımçıq qaldı.

Bacısı Dilarə Seyidzadə söyləyir:

Mənim üçün Fuad hər şey idi. Qardaşım, dostum, ən başlıcası, idealım. O, çox istedadlı idi və bu istedadı da çox erkən parlamışdı. Lap uşaqlıqdan tələbəliyinə qədər hamıdan seçilirdi. Çox hissiyyatlı, duyğulu, uzaqgörən idi. Yüksək zövqü vardı. Təbiəti çox sevirdi. İndi də ondan yadigar qalmış rəsm əsərlərinə baxanda ürəyim titrəyir. Xatırlayıram ki, Fuad bu əsərləri hansı məqamda işləyib. Həyatım boyu mən bu qədər nikbin, işıqlı adamla rastlaşmadım. Bütün kədərimin, xiffətimin içində həmişə onun işıqlı sifətini yada salıram. Oğlu Ülvi eynən özüdür. Hələ balaca nəvələri, adını daşıyan Fuadı, Musanı sinəmə sıxanda keçirdiyim hissləri ifadə edə bilmirəm. Elə bil onda dünyamı işıq bürüyür. Qaranlıqlar yox olur. Fuad o qədər nurlu əməl sahibi idi ki, aramızda olmasa da, həmişə o işığı parlayan görürəm.

Fuad Seyidzadənin oğlu Ülvi Seyidzadə evlidir, iki oğul atasıdır.

QƏRBİ AZƏRBAYCANA QAYIDIŞ TƏKCƏ BİR NƏSLİN DEYİL, GƏLƏCƏK NƏSİLLƏRİN DƏ ARZUSU VƏ HAQQIDIR!

Qərbi Azərbaycan İcması İdarə Heyətinin üzvü, ADPU-nun beynnəlxalq əlaqələr üzrə prorektoru, professor Mahirə Hüseynova çıxışında Qərbi Azərbaycana qayıdış ideyasının yalnız siyasi və hüquqi deyil, həm də elmi, təhsil və mədəniyyət müstəvisində dəstəklənməsinin vacibliyindən bəhs edib. O vurğulayıb ki, Qərbi Azərbaycanın tarixi, folkloru, toponimiyası, etnoqrafiyası və mədəni irsi ilə bağlı aparılan tədqiqatlar sistemli şəkildə davam etdirilməli, bu istiqamətdə hazırlanmış elmi əsərlər və araşdırmalar daha geniş auditoriyaya çatdırılmalıdır.

Vaqif Şadlinski qeyd edib ki, Qərbi Azərbaycana qayıdış təkcə bir nəslin deyil, gələcək nəsillərin də arzusu və haqqıdır. O, Azərbaycan xalqının tarix boyu üzləşdiyi çətinliklərə baxmayaraq öz milli kimliyini, tarixi yaddaşını və torpaq sevgisini qoruyub saxladığını vurğulayaraq, qərbi azərbaycanlıların da bir gün öz ata-baba yurdlarına qayıdacaqlarına inamını ifadə edib. Çıxışının sonunda o, bugünkü günü “bərabərlik və qalibiyyət bayramı” kimi dəyərləndirərək, bu birliyin və həmrəyliyin gələcəkdə daha da güclənəcəyinə əminliyini bildirib.

PROF. MAHİRƏ HÜSEYNOVA “QƏRBİ AZƏRBAYCAN ƏZƏLİ VƏ ƏBƏDİ AZƏRBAYCAN TORPAĞIDIR” MÖVZUSUNDA KEÇİRİLƏN TƏDBİRDƏ ÇIXIŞ EDİB.

ADPU-nun beynəlxalq əlaqələr üzrə prorektoru prof. Mahirə Hüseynova Lənkəran Dövlət Universitetində “Qərbi Azərbaycan əzəli və əbədi Azərbaycan torpağıdır” mövzusunda keçirilən tədbirdə çıxış edib.

Tədbirdə həmçinin Azərbaycan Respublikasının Elm və Təhsil Nazirliyinin məsul əməkdaşları Hilal Salmanov, Rövşən Ağayev çıxış edərək Qərbi Azərbaycan İcmasının təmsil etdikləri qurumla birgə həyata keçirdiyi layihə çərçivəsində görülən işlərdən, maarifləndirici tədbirlərdən söz açıblar.

MƏRKƏZƏ QƏRBİ AZƏRBAYCANA MƏXSUS DƏYƏRLİ XALÇA HƏDİYYƏ OLUNDU

Qərbi Azərbaycan xalçaçılıq sənəti Azərbaycan xalqının zəngin maddi-mədəni irsinin mühüm tərkib hissəsidir. Tarixən Göyçə, Dərələyəz, Zəngəzur, Vedibasar və digər bölgələrdə toxunan xalçalar özünəməxsus naxışları, rəng çalarları və sənətkarlıq xüsusiyyətləri ilə seçilmiş, nəsildən-nəslə ötürülərək xalqın tarixi yaddaşını yaşatmışdır. Bu xalçalar yalnız məişət əşyası deyil, həm də qədim yurd yerlərimizin etnoqrafik və mədəni irsini əks etdirən qiymətli sənət nümunələri hesab olunur.

QƏRBİ AZƏRBAYCAN – AZƏRBAYCANIN ƏZƏLİ TORPAQLARIDIR” ADLI AÇIQ DƏRS KEÇİRİLİB

Görüş müzakirələrlə davam edib, iştirakçıları maraqlandıran suallar cavablandırılıb, təklif və fikirlər dinlənilib.

ADPU-NUN BEYNƏLXALQ ƏLAQƏLƏR ÜZRƏ PROREKTORU PROFESSOR MAHİRƏ HÜSEYNOVA FƏXRİ FƏRMANLA TƏLTİF OLUNUB

Professor Mahirə Hüseynovanı bu təltif münasibətilə səmimi-qəlbdən təbrik edir, ona yeni yaradıcılıq uğurları arzu edirik!

ELLƏROYUĞU YAYLAQ FESTİVALI”: TARİXİ YADDAŞIN OYANIŞI, ULU SAZA EHTİRAM VƏ BÖYÜK QAYIDIŞIN TƏNTƏNƏSİ

31 may tarixində Şamaxının füsunkar Qızmeydan kəndi, Azərbaycanın zəngin mədəniyyətini və sarsılmaz tarixi yaddaşını özündə ehtiva edən, ruhlara qanad verən möhtəşəm bir mədəniyyət hadisəsinə ev sahibliyi etdi.

Ağbaba-Şörəyel mahalı Azərbaycanın zəngin tarixi coğrafiyasının ayrılmaz bir parçası, qədim Oğuz-Türk mədəniyyətinin beşiyi və mənəvi qalasıdır. Bu torpaqların hər qarışı, hər toponimi qədim türk izlərini və minillik dövlətçilik ənənələrini özündə yaşadır. Regionun mədəni simasını formalaşdıran Ağbaba-Çıldır aşıq mühiti isə sadəcə bir musiqi məktəbi deyil, xalqımızın fəlsəfi dünyagörüşünü, əxlaqını və tarixi yaddaşını sazın və sözün dili ilə gələcək nəsillərə ötürən canlı bir kitabdır. Festival çərçivəsində təşkil olunan “Kəndimizin Tarixi Yaddaşı” sərgisi qonaqlara əcdadlarımızın ruhunu və bu zəngin irsin əsrlər boyu necə qorunub saxlanıldığını əyani şəkildə nümayiş etdirdi.Tədbirin rəsmi və bədii hissəsində xüsusilə vurğulandı ki, bütün bu tarixi təşəbbüslərin, yurd yerlərimizin bir araya gəlməsinin və milli birliyimizin sarsılmaz bir yumruğa çevrilməsinin ideya müəllifi Azərbaycan Respublikasının Prezidenti, Müzəffər Ali Baş Komandan cənab İlham Əliyevdir. Akademik Abel Məhərrəmov, Qərbi Azərbaycan İcmasının sədri və millət vəkili Əziz Ələkbərli, Şamaxı Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı Tahir Məmmədov öz çıxışlarında birmənalı şəkildə qeyd etdilər ki, cənab Prezidentin Qərbi Azərbaycana qayıdışa dair tarixi çıxışları və "Qayıdış Konsepsiyası" bu gün milyonlarla soydaşımızı vahid amal ətrafında birləşdirən işıqlı bir yoldur. Məhz bu dahi strateji baxışın nəticəsidir ki, bu gün Ağbaba-Şörəyel elləri öz kimliyini daha qürurla bəyan edir və doğma torpaqlara qayıdışın mənəvi hazırlığını yüksək səviyyədə təşkil edir.

Giriş nitqində akademik Abel Məhərrəmov tədbirin məhz Şamaxının Qızmeydan kəndində keçirilməsinin dərin rəmzi və mənəvi məna daşıdığını xüsusi vurğuladı. O qeyd etdi ki, ilk növbədə, bu yerlərin təbiəti, əsrarəngiz alp çəmənlikləri uzaq Ağbabanı xatırladır və insanı doğma yurdun havası ilə nəfəs almağa sövq edir. İkinci bir tərəfdən, bu kənd Ağbaba-Şörəyel camaatının sıx məskunlaşdığı bir məkan olduğu üçün seçilmişdir. Akademik Abel Məhərrəmov bu yanaşmanı belə izah etdi: "Bu dəfə onları Bakıya dəvət etməmişik, özümüz ellərimizin, camaatımızın yanına gəlmişik" – bu sözlər isə festivalın həm də bir mənəvi qovuşma və el-oba birliyinin təntənəsi olduğunun ən bariz nümunəsi idi.

Festivalın ən mühüm məqamlarından biri, Ağbaba-Çıldır aşıq mühitinin sonuncu azman nümayəndəsi Aşıq İsgəndər Ağbabalının 100 illik yubileyi idi. Akademik Abel Məhərrəmov tədbirin keçirilməsindəki həm maddi, həm də mənəvi dəstəyini "Böyük Qayıdışa verilən müqəddəs töhfə" kimi qiymətləndirdi. O, çıxışında vurğuladı ki, bu fəaliyyətlər xalqımızın öz kökünə, elinə-obasına olan tükənməz sevgisinin ifadəsidir və bu istiqamətdəki fəaliyyət böyük şövqlə davam etdiriləcəkdir. Qərbi Azərbaycan İcmasının sədri Əziz Ələkbərli ustad aşıq haqqında danışarkən onun sazını xalqımızın əyilməz iradəsinin səsi adlandırdı, Şamaxı İcra Hakimiyyətinin başçısı Tahir Məmmədov isə Qızmeydanda süzülən Ağbaba havasının bütöv Azərbaycanın nəfəsi olduğunu vurğuladı. Millət vəkili, professor Hikmət Babaoğlu isə Aşıq İsgəndər Ağbabalı irsini milli kimliyimizin strateji yaddaşı kimi dəyərləndirdi. Professorlar Məhərrəm Qasımlı, Mahirə Hüseynova və Avtandil Ağbabalı isə elmi yanaşmaları ilə Ağbaba-Çıldır aşıq məktəbinin Azərbaycan mədəniyyətindəki bənzərsiz yerini bir daha təsdiqlədilər.

Festivalın qonaqları arasında yer alan akademik Adil Qəribov isə öz çıxışında bu mötəbər toplantının tarixi əhəmiyyətini xüsusi vurğulayaraq, belə bir formatın ilk dəfə təşkil olunmasının əlamətdar hadisə olduğunu qeyd etdi. Akademik, Ağbaba-Şörəyel camaatının fəxrlə adını çəkdiyi, hər zaman özünün sarsılmaz dövlətçilik mövqeyi, vətənə və xalqa olan tükənməz sədaqəti ilə örnək olan akademik, Əməkdar elm xadimi Abel Məhərrəmovun bu nəcib təşəbbüsünə görə ona dərin minnətdarlığını ifadə etdi. Adil Qəribov vurğuladı ki, Abel Məhərrəmovun fəaliyyəti sadəcə elmi uğurlarla məhdudlaşmır, o, həm də milli kimliyimizin qorunması, tariximizin və toponimlərimizin gələcək nəsillərə ötürülməsi istiqamətində dövlətçilik maraqlarını hər şeydən uca tutan, məsuliyyətli və vətənpərvər bir ziyalı nümunəsidir. Belə bir festivalın məhz onun rəhbərliyi ilə gerçəkləşməsi, milli birliyimizin möhkəmlənməsinə və dövlətimizin ali məqsədlərinin el-oba səviyyəsində təbliğinə verilən ən böyük töhfələrdən biri kimi dəyərləndirildi və tələbə yoldaşı olan Abel müəllimlə fəxr etdiyini xüsusi vurğuladı. Bütün çıxışları diqqətlə dinləyən tədbir iştirakçılarının simasında yaşanan kövrək duyğuların ahəngi qəlbləri riqqətə gətirdi.

Nahar fasiləsində Şəmsi Qocanın və İmran Güllübulaqlının şeirlərinə bəstələnmiş mahnılar ifa olunarkən məclis duyğulu anlar yaşadı; bu musiqilər hər bir ağbabalıya doğma yurdun həsrətini yaşatdı. Şəmsi Qocanın “Əsrin saz yaddaşı: Aşıq İsgəndər Ağbabalı” monoqrafiyası və Ağbabalı alim və tədqiqatçıların, şairlərin Aşıq İsgəndər Ağbabalıya həsr olunmuş məqalələrindən və şeirlərindən ibarət “Aşıq İsgəndər Ağbabalı – 100” kitabı iştirakçılara hədiyyə edilərkən, Qəşəm İsaoğlu, Telman Gülsehran və usta Naibin qara zurnada ifa etdikləri ecazkar el havaları, ağsaqqalların və gənclərin birgə ifa etdikləri Ağbaba yallısı festivalın zirvə nöqtəsinə çevrildi.Tədbirin ən qürurverici məqamlarından biri Qərbi Azərbaycan İcmasının sıralarının genişlənməsi oldu. İcmanın üzvlüyünə qəbul olunan kənd sakinlərinə təqdim edilən vəsiqələr və döş nişanları sadəcə sənəd deyil, tarixi ədalətin bərpası yolunda atılan mətin bir addımın simvolu idi. Təşəkkürnamələrlə təltif olunan soydaşlarımızın sevincinə qoşulan kənd sakinləri akademik Abel Məhərrəmova və icra başçısı Tahir Məmmədova göstərdikləri yüksək təəssübkeşliyə görə dərin minnətdarlıqlarını bildirdilər. Aşıq Faxfur Gülməmmədov isə ailə adından atasının xatirəsinə göstərilən bu ali ehtirama görə təşkilatçılara və qonaqlara təşəkkür etdi.

Festivalın finalı elin birliyinə vurulan bir möhür, Böyük Qayıdışın zəfər marşı kimi səsləndi. Meydanda səslənən qədim el havaları, Ağbaba-Çıldır mühitinin ruhunu yaşadan həzin nəğmələr və igidlərin coşqu ilə ifa etdiyi rəqslər hər kəsin qəlbində dərin izlər buraxdı. Doğma yurdun nisgili, keçmişin şirin xatirələri və gələcəyə olan tükənməz inamın bir araya gəldiyi bu məqamlarda kövrək, duyğulu anlar yaşandı; gözlərdə dolan yaşlar, əslində, Ağbabaya qovuşacağımız o müqəddəs günün müjdəçisi idi.Akademik Abel Məhərrəmovun sözləri ilə desək, bu gün Qızmeydanın havası ilə Ağbabanın nəfəsi birləşdi; çalınan sazın sədası gələcək nəsillərə ötürülən bir əmanətdir ki, o torpaqlar sahiblərini gözləyir və qayıdış günü əbədi bir həqiqət kimi bizə çox yaxındır. Bəli, Ağbaba bizimdir, Ağbaba keçmişimiz, bu günümüz və ən əziz, ən əlçatan gələcəyimizdir. Bu festival, tariximizin yaddaşına qızıl hərflərlə yazıldı və hamıya bir daha xatırlatdı ki, sazın harayı olduğu müddətcə, yurd yerlərimiz unudulmayacaq, xalqımız öz əzəli torpaqlarına qayıdacaqdır.