Qərbi Azərbaycan Araşdırmalar Mərkəzi

Dilqəm Əhmədin "Qərbi Azərbaycandan köçlər: Mühacirlər, Xatirələr,Sənədlər" adlı kitabını təqdim edib.

Thu, 23 Jul 2026 14:45:12 +0400

"Çapar Yayınları" nəşriyyatında çap olunan kitabın elmi redaktoru filologiya üzrə fəlsəfə doktoru, dosent Cəlal Allahverdiyev, redaktoru isə Sahil Sərxanlıdır.
Nəşrdə XX əsrin birinci rübündə Qərbi Azərbaycandan Türkiyəyə baş vermiş köç prosesləri araşdırılır. Türkiyə arxivlərindəki sənədlər əsasında hazırlanan kitabda İrəvanlı mühacirlərin taleyi, şəxsi xatirələri və həyat hekayələri işıqlandırılır. Müəllif araşdırmalar çərçivəsində İstanbul və Qars şəhərlərində yerləşən məzarlıqları ziyarət etdiyini, Qərbi Azərbaycandan olan mühacirlərə aid məzarların fotoşəkillərini topladığını da qeyd edir.
Müəllif bildirdi ki, kitab Qərbi Azərbaycandan köçlərin tarixinin öyrənilməsinə töhfə verəcək və bu istiqamətdə yeni elmi araşdırmalar üçün mühüm mənbələrdən biri olacaq.

Bakıda Həvəskar Futbol Liqasının (HFL) çempionatı çərçivəsində şəhid Murad Musayevin adını daşıyan komandanın növbəti oyunu keçirilib.

Tue, 14 Jul 2026 14:36:25 +0400

Qeyd edək ki, Murad Musayev komandasının rəhbəri Çivə kənd icmasının nümayəndəsi Samir Xəlilovdur. Komanda Vətən uğrunda canından keçmiş qəhrəman şəhid Murad Musayevin əziz xatirəsini yaşatmaq məqsədilə onun adını daşıyır.

Əslən Qərbi Azərbaycanın Dərələyəz mahalının Çivə kəndindən olan Murad Musayev Azərbaycan Ordusunun əsgəri kimi 2020-ci il sentyabrın 27-də başlanan Vətən müharibəsində iştirak edib. O, Cəbrayıl və Füzuli istiqamətlərində gedən döyüşlərdə böyük igidlik göstərib və 28 sentyabr 2020-ci ildə Füzuli istiqamətində döyüş tapşırığını yerinə yetirərkən qəhrəmancasına şəhid olub. Şəhidimizin atası Polad Musayev isə Vətən müharibəsi qazisidir.

Oyun öncəsi Çivə kənd icmasının rəhbəri, Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinin Beynəlxalq əlaqələr üzrə prorektorluğunun nəzdində fəaliyyət göstərən Qərbi Azərbaycan Araşdırmalar Mərkəzinin baş mütəxəssisi Möhübbət Məmmədov futbolçularla görüşərək onlarla səmimi söhbət aparıb. O,iştirakçılara uğurlar arzulayıb,yarışın dostluq,birlik və həmrəylik ruhunda keçəcəyinə əminliyini ifadə edərək xeyir-duası ilə futbolçuları meydana yola salıb. Görüşdə Çivə kənd icmasının nümayəndəsi Samir Xəlilov və Çivə kənd icmasının gənclərinin nümayəndəsi Səməd Məmmədli də iştirak ediblər.

Belə təşəbbüslər şəhidlərimizin əziz xatirəsinin yaşadılmasına, onların qəhrəmanlıq irsinin gənc nəslə çatdırılmasına, eyni zamanda gənclərin vətənpərvərlik ruhunda formalaşmasına və milli-mənəvi dəyərlərə bağlılığının daha da möhkəmlənməsinə mühüm töhfə verir.

DƏRƏLƏYƏZ MAHALI OĞBİN KƏNDİ

Tue, 14 Jul 2026 14:28:53 +0400

Oğbin - tarixi Azərbaycan kəndlərindən biri olub, İrəvan quberniyasının Şərur-Dərələyəz qəzasında, indiki Paşalı (Əzizbəyov, Vayk) rayonu ərazisində, Almalı (Xndzorud) kəndinin yaxınlığında yerləşirdi. Kənd rayon mərkəzindən təxminən 30 km məsafədə idi.
Oğbin etnik tərkibinə görə qarışıq yaşayış məntəqəsi olmuşdur. XIX əsrin ikinci yarısından etibarən Rusiya imperiyasının köçürmə siyasəti nəticəsində kəndə ermənilər yerləşdirilmiş və onların sayı tədricən artmışdır. Tarixi-statistik mənbələrə görə, kənddə 1831-ci ildə 37 nəfər azərbaycanlı yaşayırdı. 1873-cü ildə əhali 104 azərbaycanlı və 57 ermənidən, 1886-cı ildə 169 azərbaycanlı və 62 ermənidən, 1897-ci ildə 245 azərbaycanlı və 104 ermənidən ibarət olmuşdur. 1914-cü ildə kənddə ümumilikdə 531 nəfər azərbaycanlı və erməni yaşayırdı.
1918-ci ildə erməni silahlı dəstələrinin hücumları nəticəsində kənd dağıdılmış, azərbaycanlı əhalinin bir hissəsi qətlə yetirilmiş, sağ qalanlar isə doğma yurdlarından deportasiya olunmuşdur. Ermənistanda sovet hakimiyyəti qurulduqdan sonra sağ qalan azərbaycanlıların bir hissəsi 1924–1925-ci illərdə Oğbinə qayıda bilmişdir. Lakin onların burada uzunmüddətli və təhlükəsiz yaşaması mümkün olmamışdır. 1926-cı ildə kənddə cəmi 37, 1931-ci ildə isə 53 nəfər azərbaycanlı qeydə alınmışdır. SSRİ Nazirlər Sovetinin xüsusi qərarı əsasında 1948-ci ildə kənddə qalan azərbaycanlılar da zorla Azərbaycana köçürülmüşdür.
Toponim qədim türk dillərində “tayfa ittifaqı”, “boy birliyi” mənasını bildirən oğ (ok) sözü ilə qıpçaq tayfalarından biri olan min (minq) etnoniminin birləşməsindən yaranmışdır. Azərbaycan dilində m>b və ya bm səs əvəzlənməsi qanunauyğun olduğundan, Oğbin adındakı bin komponenti min etnoniminin fonetik dəyişmiş forması hesab edilir. Buna görə də Oğbin etnotoponimdir və quruluşca mürəkkəb toponimlər sırasına daxildir.
Haqqında danışdığımız bu kəndin adını İ.Şopen Oqbun, Korkodyan Ozbin, Sabir Əsədov Voğbin, H.Rəhimoğlu Özbin formasında qeyd etmişlər. Fikrimizcə, Oxbin kənd adının ilkin forması Ox binəsi, daha sonra Ox binə, nəhayət Oxbin//Oğbin olmuşdur ki, bu toponim də Azərbaycan xalqına məxsusdur. Dərələyəzlə maraqlanan tədqiqatçılar bu toponimi daha ətraflı şəkildə araşdırmalıdırlar.
1905–1907, 1918–1920-ci illərdə və 1948–1951-ci illər deportasiyasından əvvəl Oğbin kəndində ermənilər azərbaycanlılara qarşı etnik təmizləmə və qırğınlar həyata keçirmişdilər. Təxribatlar törədərək kənd sakinlərini şərləyir, onların həbs olunmasına səbəb olur, tez-tez münaqişələr yaradırdılar. Bu qarşıdurmaların nəticəsində çoxlu sayda azərbaycanlı qətlə yetirilirdi. Nəticədə erməni daşnakları öz havadarlarının dəstəyi ilə məqsədlərinə nail olur, azərbaycanlılar isə həbs və ölüm təhlükəsi qarşısında doğma kəndlərini tərk etməyə məcbur qalırdılar.
Oğbin kəndini məcburi şəkildə tərk edən ailələrdən biri də Hüseyn Vəliyevin ailəsi olmuşdur. Atası Bayram kişi 1905-ci ildə Oğbin kəndində anadan olmuşdur. 1918-1920-ci illərdə kəndə hücum edən erməni daşnak silahlı dəstələri azərbaycanlıları amansızlıqla qətlə yetirir, Bayram kişinin qohumlarından bir neçəsinin başını kəsir. Bu vəhşiliyə dözməyən kənd camaatı Arazın o tayına qaçmağa məcbur olur.
Hüseyn Bayram oğlu Vəliyev 1938-ci ildə Dərələyəz mahalı Oğbin kəndində anadan olmuşdur.
Hüseynin hələ üç yaşı tamam olmamış ailəsi ağır həyat sınaqları ilə üzləşir. Həmin illərdə ermənilərlə baş verən qarşıdurmalar nəticəsində ailə böyük faciə yaşayır. Dəyirmana gedən 17 yaşlı əmisi İsmayıl Vəliyev ermənilər tərəfindən vəhşicəsinə qətlə yetirilir. Əmisi İsmayılın ardınca dəyirmana gedən atası Bayram kişini də ermənilər cinayətin izini itirmək məqsədilə öldürmək istəyirlər. Lakin sayca üstün olmalarına baxmayaraq, Bayram kişini öldürə bilmirlər. Silahlı qarşıdurmadan sağ çıxan Bayram kişi ermənilərdən bir neçəsini yaralayaraq qaçaq düşür.
Ermənilər törətdikləri cinayəti ört-basdır etmək məqsədilə Bayram kişi barəsində dövlət orqanlarına əsassız şikayətlər edirlər. Onu geri qaytarmaq üçün dövlət orqanları həyat yoldaşı Qızxanım ananı və övladları Həsənlə Hüseyni girov götürürlər. Ailəsini xilas etmək məqsədilə Bayram kişi könüllü şəkildə gəlib təslim olur. Bundan sonra ailə üzvləri azadlığa buraxılır, Bayram kişi isə İrəvan həbsxanasına aparılır.
1941-ci ildən sonra Bayram kişinin taleyi barədə heç bir məlumat əldə etmək mümkün olmur. Onun sağ qalıb-qalmadığı, yaxud harada və hansı şəraitdə həyatını itirdiyi naməlum qalır. Ailə uzun illər bu ağrılı naməlumluqla yaşamağa məcbur olur.
Bayram kişinin yoxluğundan istifadə edən ermənilər ailənin digər üzvlərini də məhv etməyə cəhd göstərirlər. Ölüm təhlükəsi ilə üz-üzə qalan ailə doğma yurdunu tərk etməyə məcbur qalır. Onlar 10 yaşlı Həsəni və üç yaşlı Hüseyni qucaqlarına alaraq canlarını qurtarmaq üçün çətin və gizli yollarla piyada Şərur rayonunun Qarxun kəndinə gəlib sığınırlar. Beləliklə, körpə Hüseynin uşaqlıq illəri doğma yurdundan didərgin düşməyin, ailə faciələrinin və ağır həyat sınaqlarının kölgəsində başlayır.
Hüseyn Vəliyev orta təhsilini Şərur rayonunun Qarxun kənd orta məktəbində almışdır. 1972–1977-ci illərdə D. Bünyadzadə adına Azərbaycan Xalq Təsərrüfatı İnstitutunda "Sənayenin planlaşdırılması" ixtisası üzrə ali təhsil almışdır.
Əmək fəaliyyətinə 1978-ci ildə başlamışdır. 1978–1980-ci illərdə Şərur rayonunun Qarxun kəndində aqronom vəzifəsində çalışmışdır. Sonrakı illərdə Naxçıvan şəhərində qastronom müdiri və univermaq direktoru vəzifələrində fəaliyyət göstərmişdir. 1990-cı ildə Şərur Rayon Univermağında əvvəlcə mühasib, daha sonra isə direktor vəzifəsində işləmişdir.

Həsən Mirzəyev “Qərbi Azərbaycan Dərələyəz Mahalı”, Bakı. Elm. 2004. 856 s. (s.408)
İbrahim Bayramov Qərbi Azərbaycanın Türk mənşəli toponimləri , Bakı. Elm. 2002.
İnformator.Elməddin Hüseyn oğlu Vəliyev

Müəllif: ADPU-nun Qərbi Azərbaycan Araşdırmalar Mərkəzinin mütəxəssisi Möhübbət Məmmədov

DİLİCAN - AZƏRBAYCANLILARIN TARİXİ YURDU

Tue, 07 Jul 2026 14:57:55 +0400

2026-cı ilin iyun ayının 14-də Ermənistanın Dilican şəhərində Azərbaycan Respublikası Prezidentinin köməkçisi Hikmət Hacıyev ilə Ermənistan Respublikasının Təhlükəsizlik Şurasının katibi Armen Qriqoryan arasında işgüzar görüş keçirilib. Bu görüşün mühüm siyasi əhəmiyyəti var. Belə ki Hikmət Hacıyevin Ermənistana səfəri Cənubi Qafqazda yeni mərhələnin başlanğıcıdır. Eyni zamanda bu görüş Azərbaycanla Ermənistan arasında davamlı sülhə və sabitlə yönəlmiş ən mühüm hadisədir.

Azərbaycanlıların tarixən yaşadığı yurd yerlərindən-tarixi-etnik torpaqlarından biri də Dilican olmuşdur. Dilican XIX əsrdə Yelizavetpol (Gəncə) quberniyasının Qazax qəzasına tabe olan kəndlərdən biri idi. Ermənistan Sovet Ensiklopediyasının III cildində (İrəvan, 1977, s.386) göstərilir ki, 1826-cı ildə Qazax qəzasının 82 kəndindən biri olan Dilicanda 60 təsərrüfat olmuşdur.

Ermənistanda Sovet hakimiyyəti qurulduqdan sonra Ermənistan Sovet Şuralar Cəmiyyəti Mərkəzi İcraiyyə Komitəsi Rəyasət heyəti 12 iyul 1929-cu ildə "Ermənistan Sovet Şuralar Cəmiyyəti territoriyasını (ərazisini-İ.B.) rayonlaşdırmaq haqqında" qərar qəbul etmişdir. Həmin qərarla Dilican qəzası yaradılmışdır. 1930-cu ilə kimi Karvansaray (İcevan) və Çəmbərək (Krasnoselo) rayonları Dilican qəzasının tabeliyində olmuşdur. Dilican qəzası 1930 - cu ildə ləğv edilərək ayrıca Dilican şəhəri yaradılmışdır. Dilican 1958-cı ildə respublika tabeliyində şəhərdir. İndi Ermənistanın Tavuş vilayətinin inzibati ərazi bölgüsünə tabedir. Yaşayış məntəqəsinin adı Dilican kimi sabitləşib rəsmiləşdirilmişdir. Bununla yanaşı, qaynaqlarda adı Delican (Кавказский календарь, Тифлис, 1907,, s.64), Yeni Delican, Köhnə Delican (Кавказский календарь,Тифлис, 1908, c.30), Delecan (Абих Г. Геология армянского нагорья (западная часть), Пятигорск, 1899, s.26), Delican dərəsi (AKAK, t.V, Tiflis, 1873 s.891), Delican (Вейденбаум Е. Путеводитель по Кавказу, Тифлис, 1888, s.389; Ган К.Ф. Опыт обьяснения Кавказских географических названий, СМОМПК,вып.40, Тифлис, 1909,, s.49; Анисимов С. Путеводитель по Кавказу Кавказский край, М., 1924, s.347-348) formalarında da qeyd edilmişdir. XVII əsrin fransız səyyahı Jan Şardən indiki Ermənistan ərazisinə səyahət edərkən Dilican şəhərində də olmuşdur. Bu şəhərlə bağlı yazır: “Dilican şəhəri, onu altı lyölük əhatə edən bütün ərazi (şimaldan, cənubdan Dilicanı əhatə edən və şərqdən, qərbdən çox irəli çıxan ölkə) Qamçı xana aid olub Qazax ölkəsi adlanır. O da Gürcüstan kimi Səfəvilərdən asılıdır, ona tabedir” (Jak Şarden. Parisdən İsfəhana səyahət, Bakı, “Elm”. 1994, s.20). Z.Qorqodyan “1831-1931-ci illərdə Sovet Ermənistanının əhalisi, İrəvan, 1932) kitabına əsasən Dilicanda erməni və ruslarla yanaşı 1886-cı ildə 54 nəfər, 1897-ci ildə 119 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır. 1918-ci ildə azərbaycanlılar ermənilərin təcavüzünə məruz qalmışlar və deportasiya olunmuşlar. 1920-ci ildə indiki Ermənistanda sovet hakimiyyəti qurulandan sonra sağ qalan azərbaycanlılar evlərinə dönə bilmişdir. 1922-ci ildə 5 nəfər, 1926-cı ildə 38 nəfər, 1931-ci ildə 5 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır (s.30-31,114-115). Sonrakı siyahıyaalmalarda azərbaycanlılar ayrıca göstərilməmişdir. 1988-ci ilə qədər burada azərbaycanlılar yaşamışdır. 1988-ci ilin noyabr ayında onlar tamamilə deportasiya olunmuşdur. Burada indi yalnız ermənilər yaşayır.

Dilican Azərbaycan poeziyasında vəsf edilərək əbədiləşdirilmiş, yaddaşlara hopdurulmuşdur. Xalq şairi Səməd Vurğun Dilicanın tarixini, azərbaycanlılara məxsus olduğunu, Azərbaycanın tarixi torpağı olduğunu, lakin sonradan əldən alınaraq Ermənistana verilməsini bədii dillə tərənnüm etmişdir.

Qarışsın Qazağa Dilican dərəsi,

Daha da birləşib olsunlar bir can,-

Və ya

Yenə gördüm səni, Dilcan dərəsi,

Yadıma çox köhnə zamanlar gəlir.

Ömür dedikləri bir karvan yolu,

Nə canlar gedərək, nə canlar gəlir.

Dilican toponiminin etimologiyası ilə bağlı erməni tədqiqatçılarının hər hansı bir elmi izahına rast gəlinmir. Onlar Dilican toponiminin etimologiyasının çətin olduğunu qeyd etməklə yanaşı, toponimin izahına dair müxtəlif rəvayətləri xatırlayırlar: Dilican adı nisbətən yaxın vaxtlardan xatırlanır, lakin onun mənşəyini sırf nəzəri şəkildə izah etmək hələ də çətindir. Bəziləri onun mənşəyini Azərbaycan dilindəki “gic”, “axmaq”, “kobud” mənasında işlənən “deli” (“dəli”) sözləri ilə əlaqələndirir, bəziləri isə Dilican adlı şahzadənin adı ilə bağlılıq görürlər. Xalq etimologiyasına görə “şirin öd” bildirən “Dili-can” sözündən yaranmışdır.Dilican toponimi ilə bağlı həmçinin bir neçə rəvayət də var. Onlardan biri Dilican adının Dehli adından yaranmasıdır. Digəri isə adın mənşəyini Dili adlı şəxslə bağlayırlar. Deyirlər ki, Dilini meşələrdə canavar yeyib, onu axtaran qohumları uzun müddət “Dili can” deyib axtarırlar. Guya ad bu əhvalat əsasında yaranıb (ԹադևոսՀակոբյան, ՍտեփանՄելիք–Բախշյան, ՀովհաննեսԲարսեղյան, Հայաստանիևհարակիցշրջաններիտեղանուններիբառարան, հատ. 2, Երևան, 19888, 992 էջ։.110). Ciddibirkitabkimitəqdimedilən “Ermənistanvə ətrafvilayətlərintoponimlərlüğəti”ndə Dilicantoponiminə elmi şərhverilməyib. Çünki Dilican toponimi tam türk mənşəli toponimdir və erməni tədqiqatçıları həqiqəti rəvayətlə içərisində itirib batırırlar.

Apardığımız araşdırma nəticəsində Dilican toponiminin “Delican”, “Delecan” formalarına əsaslanıb bu qənaətə gəlirik ki, toponim tele qədim türk tayfasının (Qumilyev L.N. Qədim türklər, Bakı, 1993, s.21) adı əsasında əmələ gəlmişdir. Toponimin sonundakı “can” “kan, qan, kaan, xan” sözünün fonetik forması olub “yaranmış, yüksək, hörmətli, şöhrətli, şöhrət sahibi”, həmçinin “məkan” mənasındadır (İsmayılov M., Əliyev F. İrəvan xanlığı, “Zəka” jurnalı, № 3-4, 1992, s.4). M.Seyidov “can” sözünün “qan” sözünün fonetik dəyişmiş forması hesab edərək “ata, hakim” anlamında olduğunu qeyd edir (M.Seyidov. Azərbaycan xalqının soykökünü düşünərkən, Bakı, “Yazıçı”, 1989, s.18-19). Deməli, Dilican (Delican, Delecan) “tele tayfasından olan hakimin, atanın (hörmətli, şöhrətli mənasında) yaşayış məskəni” mənasını ifadə edir.

Qərbi Azərbaycan toponimlərinin elmi aspektdə araşdırılması Azərbaycanşünaslıq qarşısında duran ən vacib məsələlərdəndir. Bu tədqiqatlar həm də gənclərimizin maarifləndirilməsinə xidmət edir.

: İbrahim Bayramov,

ADPU-nun Elmi-təşkilati şöbənin müdiri,

filologiya elmləri doktoru, professor

QƏRBİ AZƏRBAYCAN ARAŞDIRMALAR MƏRKƏZİNİN MUZEYİNƏ DƏYƏRLİ EKSPONATLAR HƏDİYYƏ OLUNDU

Mon, 06 Jul 2026 10:24:00 +0400

Qərbi Azərbaycan Araşdırmalar Mərkəzinin muzey fondu yeni tarixi eksponatlarla zənginləşib. Əslən Dərələyəz mahalının Çivə kəndindən olan Abışova Rahilə Həsən qızı tərəfindən mərkəzə Dərələyəz mahalının Çivə kənd məscidinin axundu,Axund Ağaya məxsus sandıq, həmçinin onun həyat yoldaşı, əslən Göyçə mahalının Mollalı kəndindən 1890-cı il təvəllüdlü Xatın Axundovanın və Axund İsmayılın 1893-cü il təvəllüdlü həyat yoldaşı Zinhar Axundovanın toxuduğu xurcunlar hədiyyə edilib.

Hədiyyə olunan eksponatlar arasında xüsusi diqqət çəkən sandıq Axund Ağanın şəxsi əşyası olub. Məlumata görə, o, dini təhsil almaq məqsədilə İraqın Şam və Nəcəf şəhərlərinə səfər etdiyi dövrdə bu sandığı da özü ilə aparıb və təhsil illərində şəxsi əşyalarını həmin sandıqda saxlayıb. Bu fakt sandığın yalnız məişət əşyası deyil, həm də sahibinin həyat yolu və elmi fəaliyyəti ilə bağlı tarixi dəyər daşıyan bir yadigar olduğunu göstərir. Sandığı daha da dəyərli edən onun ustasının həyat hekayəsidir. Çox cavan yaşında vəfat etməsi və qabiliyətli, sənətkarlığın müxtəlif sahələri ilə məşğul olan Əli Məhəmməd oğlunun sandıqçılıqda düzəltdiyi yeganə sandıq olaraq ailəsi tərəfindən illərlə qorunub.

Xatın Axundova və Zinhar Axundovanın toxuduğu xurcunlar isə Qərbi Azərbaycanın zəngin toxuculuq ənənələrini, qadınların sənətkarlıq bacarığını və milli-mədəni irsimizi əks etdirən qiymətli nümunələrdir.

Muzeyə təqdim olunan bu eksponatlar Qərbi Azərbaycan irsinin qorunması, gələcək nəsillərə çatdırılması və tarixi yaddaşın yaşadılması baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Belə dəyərli ailə yadigarlarının muzey fonduna qazandırılması xalqımızın maddi-mədəni irsinin sistemli şəkildə toplanmasına və tədqiqinə mühüm töhfə verir.

Qərbi Azərbaycan Araşdırmalar Mərkəzi muzey fondunun zənginləşdirilməsinə göstərdiyi bu dəyərli töhfəyə görə Abışova Rahilə Həsən qızına dərin təşəkkürünü bildirir. Mərkəz belə qiymətli ailə yadigarlarının qorunaraq gələcək nəsillərə çatdırılmasına xidmət edən hər bir təşəbbüsü yüksək qiymətləndirir və bu istiqamətdə göstərilən dəstəyi təqdir edir.

QƏRBİ AZƏRBAYCAN MÖVZUSUNDA HAZIRLANMIŞ NƏŞRİN REDAKSİYA HEYƏTİ VƏ LAYİHƏNİN MƏQSƏDLƏRİ TƏQDİM OLUNUB.

Mon, 29 Jun 2026 11:27:36 +0400

Layihə çərçivəsində nəşrin redaksiya heyəti, elmi məsləhətçiləri, tədqiqatçıları və texniki komandası ictimaiyyətə təqdim edilib. Nəşrin əsas məqsədi Ermənistan məktəblərində istifadə olunan dərslik və tədris materiallarında Azərbaycanla bağlı təqdim olunan məlumatların elmi əsaslarla araşdırılması və obyektiv şəkildə təhlil edilməsidir.Layihənin redaksiya heyəti müxtəlif sahələr üzrə peşəkar mütəxəssislərdən formalaşdırılıb. Heyətə layihənin baş məsləhətçisi Strateji Kommunikasiyalar Mərkəzi İB-nin sədri Anar Qədirli, layihə rəhbəri və baş redaktor Strateji Kommunikasiyalar Mərkəzi İB-nin sədr köməkçisi Əli Abdullayev, tarix məsələləri üzrə məsləhətçilər – AMEA Tarix və Etnologiya İnstitutunun "Qərbi Azərbaycan tarixi" şöbəsinin müdiri, tarix üzrə fəlsəfə doktoru, dosent Cəbi Bəhramov və həmin şöbənin aparıcı elmi işçisi, tarix üzrə fəlsəfə doktoru, dosent Bəxtiyar Həsənov, eləcə də erməni dili üzrə mütəxəssis Aydın Bağırov daxildir. Redaksiya heyəti layihənin elmi, tarixi və redaksiya fəaliyyətinin yüksək peşəkarlıqla həyata keçirilməsini təmin edir.

Layihə Ermənistan məktəblərində istifadə olunan dərslik, ideoloji ədəbiyyat və digər tədris materiallarında müxtəlif xalqların və etnik qrupların təqdimat formalarının araşdırılmasını hədəfləyir.

Tədqiqat çərçivəsində dərslik mətnləri, illüstrasiyalar və didaktik materiallar təhlil edilərək, müəyyən stereotiplərin, qarşı tərəfə münasibət formalarının və ideoloji məzmun elementlərinin necə əks olunduğu sistemli şəkildə qiymətləndirilir.

Layihənin əsas məqsədi təhsil materiallarının regionda sülh, təhlükəsizlik və tolerantlıq mühitinə mümkün təsirlərini elmi yanaşma əsasında araşdırmaq, əldə olunan nəticələri obyektiv və akademik çərçivədə ictimaiyyətə təqdim etməkdir.

Layihə çərçivəsində tarixçilər, dil mütəxəssisləri, tədqiqatçılar və redaktorlar bir araya gələrək Ermənistan məktəblərində istifadə olunan dərsliklərdə Azərbaycanla bağlı təqdim olunan məzmunu elmi əsaslarla araşdırırlar. Məqsəd əldə olunan nəticələri obyektiv və akademik yanaşma əsasında ictimaiyyətə təqdim etməkdir.

“Qərbi Azərbaycan İrsi - Tarixi Köklərə Qayıdış” Festivalı

Sun, 28 Jun 2026 10:38:24 +0400

ADAU-DA “İRƏVANDA AZƏRBAYCAN TƏHSİL TARİXİ” MONOQRAFİYASININ TƏQDİMATI KEÇİRİLİB

Thu, 25 Jun 2026 14:44:01 +0400

Cəlal Allahverdiyevin “İrəvanda Azərbaycan təhsil tarixi” adlı monoqrafiyasının elmi və tarixi əhəmiyyəti müzakirə olunub. Qərbi Azərbaycanın təhsil irsinin araşdırılmasının, tarixi yaddaşın qorunmasının və Qərbi Azərbaycan həqiqətlərinin təbliğinin vacibliyi vurğulanıb.

MAHİRƏ HÜSEYNOVA: “YADDAŞIMIZ YAŞAYIRSA, QAYIDIŞIMIZ DA MÜTLƏQ OLACAQ

Wed, 24 Jun 2026 11:39:28 +0400

Göygöl rayonunun Yeni Zod kəndində yerləşən “Xan Yurdu” etnoqəsəbəsində Qərbi Azərbaycan İcması və Göygöl Rayon İcra Hakimiyyətinin birgə təşkilatçılığı ilə keçirilən “Qərbi Azərbaycan İrsi – Tarixi Köklərə Qayıdış” Festivalı çərçivəsində çıxış edən Qərbi Azərbaycan İcması İdarə Heyətinin üzvü, Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinin beynəlxalq əlaqələr üzrə prorektoru, filologiya elmləri doktoru, professor Mahirə Hüseynova Qərbi Azərbaycan həqiqətlərinin ölkə daxilində və beynəlxalq müstəvidə təbliğinin vacibliyindən danışıb.

Professor Mahirə Hüseynova bildirib ki, Qərbi Azərbaycan məsələsi təkcə bu bölgədən olan insanların deyil, bütövlükdə Azərbaycan xalqının milli məsələsidir. O qeyd edib ki, müxtəlif beynəlxalq konfranslar, elmi tədbirlər və festivallar vasitəsilə Qərbi Azərbaycanla bağlı tarixi həqiqətlərin dünya ictimaiyyətinə çatdırılması mühüm əhəmiyyət daşıyır.

Mahirə Hüseynova çıxışında vurğulayıb ki, Qərbi Azərbaycan irsinin yaşadılması yalnız elmi araşdırmalarla deyil, həm də musiqi, aşıq sənəti, milli mətbəx, geyim mədəniyyəti və digər mənəvi dəyərlər vasitəsilə həyata keçirilir. Onun sözlərinə görə, milli yaddaşın qorunması və gələcək nəsillərə ötürülməsi Qərbi Azərbaycana qayıdış ideyasının əsas dayaqlarından biridir.

Professor təhsil sahəsində həyata keçirilən maarifləndirmə işlərindən də bəhs edərək, orta məktəblərdə təşkil olunan açıq dərslərin, olimpiadaların və müxtəlif layihələrin şagirdlərin Qərbi Azərbaycanın tarixi, coğrafiyası və mədəni irsi barədə məlumatlandırılmasında mühüm rol oynadığını diqqətə çatdırıb.

Çıxışının sonunda Mahirə Hüseynova qeyd edib ki, Azərbaycan Prezidenti cənab İlham Əliyevin müəyyən etdiyi konsepsiyaya uyğun olaraq Qərbi Azərbaycana qayıdış ideyası elmi, hüquqi və mənəvi əsaslar üzərində qurulmalıdır. O, belə tədbirlərin milli yaddaşın qorunmasına, gənc nəslin vətənpərvərlik ruhunda tərbiyəsinə və Qərbi Azərbaycan həqiqətlərinin geniş auditoriyalara çatdırılmasına xidmət etdiyini bildirib.

ADPU-NUN NÜMAYƏNDƏ HEYƏTİ NAXÇIVANDA KEÇİRİLƏN “QƏRBİ AZƏRBAYCANA QAYIDIŞ” III KONQRES-FESTİVALINDA İŞTİRAK EDİB.

Fri, 19 Jun 2026 15:19:41 +0400

Naxçıvan Muxtar Respublikasında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin səlahiyyətli nümayəndəsi Ceyhun Cəlilov çıxış edərək Qərbi Azərbaycan mövzusunun Azərbaycan xalqının tarixi yaddaşı, milli kimliyi və mənəvi irsi ilə ayrılmaz şəkildə bağlı olduğunu bildirib.

Azərbaycan Respublikasının Elm və təhsil naziri Emin Əmrullayev çıxışında Qərbi Azərbaycan mövzusunun ölkəmizin təhsil və elmi sahələrdə əsas mövzulardan birinə çevrildiyini diqqətə çatdıraraq bu istiqamətdə Qərbi Azərbaycan İcmasının, eləcə də elm müəssisələrinin, xüsusilə Naxçıvan Dövlət Universitetinin rolunu xüsusi qeyd edib. Nazir vurğulayıb ki, Qərbi Azərbaycan mövzusu ideyadan strateji fəaliyyət mərhələsinə keçib.

Milli Məclis sədrinin müavini Ziyafət Əsgərov konqres-festivalın təşkil olunmasında əməyi keçən bütün təşkilatlara minnətdarlıq edərək bildirib ki, Qərbi azərbaycanlıların öz doğma yurdlarına qayıdışı ölkəmizin xarici siyasət konsepsiyasının mühüm prioritet istiqamətlərindən biridir.

Naxçıvan Dövlət Universitetinin rektoru Elbrus İsayev çıxışında qeyd edib ki, Vətən müharibəsində əldə etdiyimiz şanlı zəfər milli özünüdərkimizin, tarixi ədalətə inamımızın və dövlətçilik iradəmizin təntənəsi oldu.

Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının prezidenti İsa Həbibbəyli konfransın işinə uğurlar arzulayaraq Qərbi Azərbaycan mövzusuna həsr olunmuş tədbirin məhz XX əsrin əvvəllərində qanlı hadisələrdən ən çox təsirlənmiş bölgələrdən biri olan Naxçıvanda və Ordubadda keçirilməsinin xüsusi əhəmiyyət daşıdığını diqqətə çatdırıb.

Qərbi Azərbaycan İcması İdarə Heyətinin sədri Əziz Ələkbərli çıxış edərək vurğulayıb ki, bölgədə sülh şəraitində həyatı davam etdirməyin yeganə yolu burada Azərbaycanın yaratdığı yeni reallıqlarla hesablaşmaqdır.

Qərbi Azərbaycan İcması İdarə Heyətinin üzvü Mahirə Hüseynova festival-konqresin maariflənmə və yaddaşı təzələmək baxımından önəminə toxunaraq bildirib ki, Qərbi Azərbaycana Qayıdış Konsepsiyası çərçivəsində həyata keçirilən bu mötəbər tədbir öz mahiyyəti və verəcəyi mesajlarla xüsusi əhəmiyyət daşıyır