Xəbərlər - Qərbi Azərbaycan Araşdırmalar Mərkəzi

SDU-DA QƏRBİ AZƏRBAYCAN ARAŞDIRMALAR MƏRKƏZİ YARADILIB

admin — Fri, 11 Sep 2026 09:25:13 +0400

Sumqayıt Dövlət Universitetində (SDU) Qərbi Azərbaycanın tarixi, coğrafiyası, etno-mədəni irsi və ictimai-siyasi proseslərinin sistemli şəkildə araşdırılması, bu istiqamətdə elmi-tədqiqat fəaliyyətinin institusional əsasda inkişaf etdirilməsi məqsədilə Qərbi Azərbaycan Araşdırmalar Mərkəzi yaradılıb.
Bu barədə qərar SDU-nun 9 sentyabr 2026-cı il tarixində keçirilən Elmi Şurasının iclasında qəbul edilib.
İclasda çıxış edən SDU-nun rektoru, professor Nurəli Yusifbəyli Qərbi Azərbaycanla bağlı araşdırmaların müasir elmi metodologiya əsasında genişləndirilməsinin və bu sahədə tədqiqat potensialının sistemli şəkildə əlaqələndirilməsinin əhəmiyyətini vurğulayıb.
Rektor bildirib ki, Möhtərəm Prezidentimiz İlham Əliyevin 2022-ci il dekabrın 24-də Qərbi Azərbaycan İcmasının inzibati binasında ziyalılarla keçirilən görüş və həmin görüşdə dövlət başçısı tərəfindən qarşıya qoyulan vəzifələr, eləcə də 2023-cü ilin yanvarında qəbul edilmiş Qayıdış Konsepsiyası bu istiqamətdə elmi fəaliyyət üçün mühüm konseptual çərçivə formalaşdırıb.
SDU-da yaradılan Mərkəz Qərbi Azərbaycanla bağlı mövcud elmi materialların sistemləşdirilməsi, yeni tədqiqatların təşviqi və əldə olunan nəticələrin akademik dövriyyəyə daxil edilməsi baxımından mühüm platforma rolunu oynayacaq.
İclasda iştirak edən Qərbi Azərbaycan İcması İdarə Heyətinin üzvü, Qərbi Azərbaycan irsinin həm ölkəmizdə, həm də beynəlxalq müstəvidə elmi əsaslarla tanıdılması istiqamətində missiyanı həyat keçirənlərdən biri, Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinin Beynəlxalq əlaqələr üzrə prorektoru, filologiya elmləri doktoru, professor Mahirə Hüseynova Qərbi Azərbaycan Araşdırmalar Mərkəzinin yaradılmasını əhəmiyyətli elmi təşəbbüs kimi qiymətləndirib.
Professor Mahirə Hüseynova çıxışında Qərbi Azərbaycanın tarixi, mədəni irsi və bu irslə bağlı həqiqətlərin elmi əsaslarla araşdırılmasının, sənədləşdirilməsinin və geniş ictimaiyyətə çatdırılmasının əhəmiyyətini vurğulayıb. O qeyd edib ki, Qərbi Azərbaycan həqiqətlərinin beynəlxalq elmi və ictimai müstəvidə tanıdılması, tarixi irsin qorunması və gələcək nəsillərə ötürülməsi istiqamətində aparılan sistemli tədqiqatlar xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
Qərbi Azərbaycan həqiqətlərinin araşdırılması istiqamətində elmi və ictimai fəaliyyəti ilə seçilən professor Mahirə Hüseynova bu sahədə müxtəlif ali təhsil və elmi-tədqiqat müəssisələrində həyata keçirilən araşdırmaların əhəmiyyətinə diqqət çəkib. O bildirib ki, hazırda Qərbi Azərbaycan istiqamətində fəaliyyət göstərən 15 araşdırma mərkəzinin formalaşdırdığı elmi potensial, zəngin mənbə bazası və tədqiqat təcrübəsi bu sahədə yeni elmi yanaşmaların və birgə təşəbbüslərin inkişafı üçün mühüm zəmin yaradır.
Professor Mahirə Hüseynova SDU-da yaradılan Qərbi Azərbaycan Araşdırmalar Mərkəzinin fəaliyyətində tarixi faktların və arxiv materiallarının sistemləşdirilməsi, tarixi-mədəni irsin tədqiqi və qorunması, Qərbi Azərbaycan həqiqətlərinin elmi əsaslarla araşdırılması və beynəlxalq ictimaiyyətə çatdırılması istiqamətlərinin prioritet təşkil etməsinin vacibliyini vurğulayıb. O, Mərkəzin digər ali təhsil müəssisələri və elmi-tədqiqat qurumları ilə əməkdaşlığının genişləndirilməsinin, birgə elmi layihə və nəşrlərin hazırlanmasının, konfrans və seminarların keçirilməsinin, eləcə də gənc tədqiqatçıların bu prosesə fəal cəlb olunmasının mühüm əhəmiyyət daşıdığını bildirib.
Mahirə Hüseynova qeyd edib ki, Qərbi Azərbaycanın tarixi irsinin elmi əsaslarla öyrənilməsi və qorunması yalnız keçmişin tədqiqi baxımından deyil, həm də tarixi həqiqətlərin gələcək nəsillərə çatdırılması və beynəlxalq elmi ictimaiyyətə təqdim edilməsi baxımından mühüm vəzifədir. Bu baxımdan, yeni yaradılan Mərkəzin elmi araşdırmaların əlaqələndirilməsinə, mövcud mənbə və materialların vahid elmi platformada toplanmasına və Qərbi Azərbaycan həqiqətlərinin sistemli şəkildə təbliğinə mühüm töhfə verə biləcəyi diqqətə çatdırılıb.
Elmi Şuranın qərarı ilə Qərbi Azərbaycan Araşdırmalar Mərkəzinin rəhbəri vəzifəsinə SDU-nun Humanitar fənlər və sosial-siyasi elmlər fakültəsinin Türk xalqları tarixi və coğrafiyası kafedrasının müdiri, dosent Sona Məhərrəmova seçilib.
Mərkəz qarşıdakı mərhələdə Qərbi Azərbaycanla bağlı elmi mənbələrin sistemləşdirilməsi, fundamental və tətbiqi tədqiqatların təşviqi, elmi nəşrlərin hazırlanması və əldə olunan nəticələrin yerli və beynəlxalq akademik mühitdə təqdim edilməsi istiqamətində fəaliyyət göstərəcək.

DƏRƏLƏYƏZİN SONUNCU TOYU

admin — Wed, 09 Sep 2026 16:30:11 +0400

29 iyul 1988-ci il — Qalaser kəndində üç gün davam edən toy sonralar bir mahalın son toyuna çevriləcəkdi
Bu gün də xatırlanır...
29 iyul 1988-ci il. Dərələyəz mahalının Qalaser kəndində toy mağarı qurulur. Kəndin sayılan ailələrindən olan Ələkbərovlarda böyük şənlikdir. Evin kiçik oğlu Şakir Qurban oğlu Ələkbərov Bağırovlar ailəsinin kiçik qızı Nərgiz Bağırova ilə ailə qurur. Toy üç gün davam edir.
O günlərdə heç kimin ağlına gəlmir ki, bu mağarın qurulması ilə Dərələyəz mahalının bir ənənəsi də sanki son dəfə yaşanır. Heç kim bilmir ki, bir neçə ay sonra bu kəndin adamları ata-baba yurdlarını tərk etməyə məcbur olacaq, toyda səslənən zurna-nağara isə həmin torpaqlarda uzun illər bir daha eşidilməyəcək. Bu səbəbdən Qalaser kəndindəki həmin toy illər sonra sadəcə bir ailənin xoşbəxtlik günü kimi deyil, Dərələyəzin sonuncu toyu kimi xatırlanacaq.
Hər xalqın tarixi yalnız müharibələrdən, siyasi hadisələrdən və dövlətlərin taleyindən ibarət deyil. Tarix həm də insanların necə yaşadığını, necə sevindiyini, necə yas saxladığını, hansı sənətlərlə məşğul olduğunu, hansı adətləri qoruduğunu göstərir.
Toylar isə xalqın yaddaşının ən canlı səhifələrindəndir.
Azərbaycan xalqının əsrlər boyu formalaşmış ailə-məişət ənənələri, xalq sənəti, musiqisi, mətbəxi və el şənlikləri bu yaddaşın ayrılmaz hissəsidir. Dərələyəz mahalında da toy yalnız iki gəncin ailə qurması deyildi. Toy bütün kəndin iştirak etdiyi böyük bir el hadisəsi idi. Burada qohum-qonşu, qız-gəlin, ağsaqqal-ağbirçək hər kəsin öz işi, öz məsuliyyəti vardı.
Şakir və Nərgizin toyu da belə olmuşdu.
Amma həmin toyun başlanğıcı 29 iyuldan xeyli əvvəl qoyulmuşdu.
12 fevral 1988-ci ildə Ələkbərovlar ailəsinin ağsaqqalı Qurban Ələkbərov, böyük oğlu Aydın Ələkbərov və kənd fermasının müdiri Mahmud Qurbanov elçi düşərək Bağırovlar ailəsinin qapısını döyürlər.
İstək xoşməramlı idi: Ələkbərovlar ailəsinin kiçik oğlu Şakirlə Bağırovlar ailəsinin kiçik qızı Nərgizin ailə qurması. Qapı xeyir-dua ilə açılır. Aradan bir ay keçməmiş, 8 martda, adətinə uyğun olaraq nişan mərasimi keçirilir. Beynəlxalq Qadınlar Gününə təsadüf edən həmin gün iki gəncin gələcək ailəsinin təməli qoyulur.
O dövrün kənd adətinə görə oğlan evi qız evinə xırdabuynuzlu heyvan, bir kisə un və ailənin imkanına uyğun nəmər – başlıq pulu verir.
Bundan sonra toy hazırlıqları başlayır.
Dərələyəz kəndlərində toy bir-iki günün işi deyildi. Əsl toy hazırlığı aylar əvvəl başlanırdı.
Gəlin köçəcək qızın cehizinin mühüm hissəsi ata evində hazırlanırdı. Bu cehizin içərisində isə xalça xüsusi yer tuturdu.
Kəndin qız-gəlinləri təzə gəlinə kömək edərdilər. Dörd-beş nəfərin birgə əməyi ilə bir xalça təxminən 30-40 günə toxunardı.
O illərdə Dərələyəz evlərinin əksəriyyətində “hana” vardı. Hana arxasında xalça, palaz toxunardı. Bu, sadəcə sənət deyildi. Bu, nəsildən-nəslə ötürülən həyat tərzi idi.
Qoyunun yunundan alınan lif əvvəlcə yun darağında daranar, sonra cəhrədə əyirilərək ipə çevrilərdi. İplər topa halında yığılır, yuyulur, kələf halına salınırdı. Ardınca təbii boyalar hazırlanırdı.
Palıd qabığı, qoz qabığı və digər təbii vasitələrdən alınan boyalarla ipliklər rənglənir, qurudulur və hana arxasında yeni bir naxışa, yeni bir rəngə çevrilirdi.
Palazlar isə keçi qəzilindən toxunurdu.
Beləcə, gəlinin cehizində təkcə bir ailənin zəhməti deyil, Dərələyəz qadınının sənəti, səbri və zövqü yaşayırdı.
Toy yaxınlaşdıqca bütün kənd hərəkətə gəlirdi. Kimisi mağarın qurulmasına kömək edir, kimisi çörək və lavaş bişirir, kimisi yemək hazırlayır, kimisi musiqiçilərin qarşılanması ilə məşğul olurdu. Bir ailənin sevinci elin sevincinə çevrilirdi. Şakir və Nərgizin toyunda yeməklərin hazırlanmasına kəndin aşpazları İbrahim Ələkbərov və Afəyət Rüstəmova xüsusi nəzarət edirdilər. Toy süfrəsinin əsas nemətləri arasında kələm dolması, mal ətindən xaşlama və qoyun ətindən kabab vardı. Çörək və lavaşın hazırlanması da kənd qadınlarının üzərinə düşmüşdü. Dörd-beş gəlin üç gün ərzində beş kisə undan toy üçün çörək və lavaş bişirmişdi. Bu, sadəcə mətbəx işi deyildi.
Bu, kənd qadınlarının birliyinin, toy mərasimində qadın əməyinin və el həmrəyliyinin görünən tərəfi idi.
Toyun musiqiçiləri isə Dərələyəzin müxtəlif kəndlərindən gəlmişdilər.
Ələyəz kəndindən qara zurna ifaçısı Azay Kərimov, Qabağlı kəndindən nağara ifaçısı Hüseynqulu Ağalarov, Kotanlı kəndindən gitara ifaçısı Bədrəddin toy məclisinə musiqi ilə rəng qatırdı. Zurna çalınırdı. Nağara döyülürdü. Gənclər oynayır, böyüklər xeyir-dua verir, kəndin evləri arasında toy səsi yayılırdı. Heç kim bilmirdi ki, bu səs bir mahalın yaddaşında sonuncu toy sədası kimi qalacaq.
Qalaser kəndində toy üç gün davam edirdi və hər günün öz qaydası vardı.
Birinci gün toy mağarı qurulur, məclis saat 4-5 radələrində başlayır və axşam saat 11-ə qədər davam edirdi.
İkinci gün toy səhər saat 10-da başlayır, axşam saat 11-ə qədər davam edirdi. Üçüncü gün isə məclis səhər saat 10-dan axşam saat 5-ə qədər davam edirdi. Saat 5-də isə toyun ən həyəcanlı anı çatırdı. Gəlin ata evindən musiqi sədaları altında çıxarılır, oğlan evinə gətirilirdi. Üç gün ərzində Qalaser kəndində qədim Dərələyəz toyunun bütün rəngləri bir araya gəlmişdi: zurna, nağara, rəqs, xeyir-dua, çörək, lavaş, kabab, dolma, xalça, cehiz və ən əsası – el-obanın birliyi. O günlərdə heç kim düşünmürdü ki, bu, son toy olacaq.
Çox keçmədi. Ata-baba yurdlarında yaşayan azərbaycanlılara qarşı təzyiqlər, hədə-qorxular və məcburi köçürmələr geniş vüsət aldı. Toydan sonra kəndə ermənilər hücum etdi və nəticədə, Qalaser kəndinin sakinləri doğma yurdlarını tərk etməyə məcbur oldular. Bir vaxtlar toy mağarının qurulduğu, zurna səsinin yayıldığı, kənd qadınlarının çörək bişirdiyi, hana arxasında xalça toxuduğu o həyat geridə qaldı.
Beləcə, 29 iyul 1988-ci ildə Qalaser kəndində keçirilən Şakir və Nərgizin toyu Dərələyəz mahalının sonuncu toyu kimi yaddaşlara həkk olundu. Bəzən tarix bir hadisəni böyük abidələrlə deyil, bir ailənin xatirəsi ilə qoruyur.
Bu toy da elə bir xatirədir. Elçilik üçün döyülən qapı, nişanda verilən xeyir-dua, cehiz üçün toxunan xalça, hana arxasında keçirilən uzun günlər, kənd qadınlarının bişirdiyi çörək, müxtəlif kəndlərdən gələn musiqiçilərin səsi, üç gün davam edən toy... bütün bunlar sonradan doğma yurdda yaşanacaq həyatın deyil, orada yaşanmış həyatın xatirəsinə çevrildi.
İllər keçib. Şakir və Nərgizin ailəsi bu gün Bakıda yaşayır. Şakir Ələkbərov iyirmi ilə yaxındır neftçi kimi fəaliyyət göstərir. Ailənin üç övladı, altı nəvəsi var. Amma illər nə qədər keçsə də, bir arzu dəyişməyib: Ata-baba yurduna qayıtmaq arzusu.
Bakıda dünyaya gələn övladların, nəvələrin yaddaşına da Qalaser kəndi bir ailə xatirəsi kimi həkk olunub. O xatirələrin içərisində isə ən parlaq səhifələrdən biri həmin toyun xatirəsidir.
Çünki o toy yalnız Şakir və Nərgizin ailə qurduğu gün deyildi. O toy bir kəndin həyatının şəkli, bir mahalın adət-ənənələrinin canlı salnaməsi idi.
Qadınların zəhməti, kişilərin birliyi, musiqiçilərin sənəti, xalçaçıların barmaqları, kənd mətbəxinin dadı, ağsaqqalların xeyir-duası, gənclərin sevinci – hamısı həmin üç günün içində birləşmişdi.
Bu gün Azərbaycanın müxtəlif bölgələrində həmin adətlərin bir çoxu yaşamaqdadır. Toy mağarları qurulur, zurna-nağara səslənir, xalçalar toxunur, el şənlikləri keçirilir. Amma Dərələyəzdə bu ənənələrin bir hissəsi artıq doğma coğrafiyada deyil, insanların yaddaşında yaşayır. Ona görə də 29 iyul 1988-ci ildə Qalaser kəndində qurulan toy mağarının mənası illər keçdikcə daha da böyüyür. Bu mağar bir ailənin xoşbəxtliyinə, sonra isə bir mahalın ayrılığına şahidlik etdi. Şakir və Nərgizin üç günlük toyunda səslənən zurna-nağara sədaları bəlkə də həmin günlərdə adi bir toy musiqisi idi. Amma tarix onları başqa cür yazdı. Çünki bəzi toylar bir ailənin başlanğıcı olur. Bəziləri isə bir yurdun yaddaşında sonuncu toy kimi qalır.
Qalaser kəndində 29 iyul 1988-ci ildə qurulan toy mağarı da belə oldu.
Dərələyəzin sonuncu toyu...
Və o toy bu gün də xatırlanır.

Müəllif Fərhad Ələkbərov - Qalaser kənd icma sədri.

ADPU-QƏRBİ AZƏRBAYCAN ARAŞDIRMALAR MƏRKƏZİNİN RƏHBƏRİ LEYLA CALALOVA 44 GÜNLÜK VƏTƏN MÜHARİBƏSİNİN ŞƏHİDİ MURAD MUSAYEVİN AİLƏSİNİ ZİYARƏT EDİB.

admin — Tue, 04 Aug 2026 09:49:40 +0400

44 GÜNLÜK ZƏFƏR MÜHARİBƏSİNİN ŞƏHİDİ MURAD MUSAYEVİN ƏSGƏR KİTABÇASINDAN:-BU GÜN SON GÜN KİMİ YAŞADIQ,BƏLKƏDƏ SABAHI GÖRMƏDİK…

O, Şəhid olmağı özü arzulamışdı. Yaşadığı hər gündə,,danışdığı hər kəlmədə bunu sezdirirdi.Murad şəhid olmaq üçün doğulmuşdu.

Murad Polad oğlu Musayev 1 oktyabr 2001-ci ildə Bərdə rayonunun İmirli kəndində dünyaya göz açıb. Şəhidimizin ulu babaları Şərur-Dərələyəz qəzasında Andranikin quldur dəstələrinə qarşı qəhrəmancasına vuruşan Çivə taborunun döyüşçülərindən olublar.Atası CanPolad Tənifəyev I Qarabağ müharibəsi döyüşlərində yaralanmışdır.Anası Kəlbəcər rayonundan köçkün düşmüş ziyalı Mədət Seyidovun qızı Arzu xanım, oğlunun vətənpərvər ruhda böyüməsində böyük rolu olmuşdur.

Murad Musayev İmirli kənd orta məktəbini bitirib. O, 2019-cu ilin oktyabr ayında Səfərbərlik və Hərbi Xidmətə Çağırış üzrə Dövlət Xidmətinin Kəlbəcər rayon şöbəsi tərəfindən hərbi xidmətə çağırılmışdı. Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin sıralarında, “N” saylı hərbi hissələrin birində müddətli həqiqi hərbi xidmətə çağrılmışdır.

Azərbaycan Ordusunun əsgəri olan Murad Musayev 27 sentyabr 2020-ci il tarixində Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistanın işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan II Qarabağ müharibəsində iştirak etmişdir. Füzulinin azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə vuruşmuşdur. Murad Musayev 29 sentyabr 2020-ci ildə Füzuli rayonu istiqamətində döyüş tapşırığının yerinə yetirilməsi zamanı qəhrəmancasına həlak olmuşdur. Şəhid olduğu gün nəşi doğulduğu Bərdə rayonunun İmirli kəndində böyük izdihamla dəfn edilmişdir.

Azərbaycan Respublikası Prezidenti İlham Əliyevin Sərəncamına əsasən Murad Musayev ölümündən sonra “Vətən uğrunda”, “Füzulinin azad olunmasına görə”, “Cəsur döyüşçü” medalları ilə təltif edilmişdir.

Şəhid Murad haqqındakı xatirələri onun ailəsi ilə paylaşarkən kövrəlməmək mümkün deyildir.Bacısı Nigar Musayeva deyir ki, Şəhid olmaq qardaşımın ən böyük arzusu idi.Uşaq vaxtı həmişə deyərdi ki,mən arzu edirəm ki,şəhid olam,onun idealı Mübariz İbrahimov idi.Deyirdi Mübarizin qisasını alacam.Məktəbdə keçirilən tədbirlərdə həmişə Azərbaycan bayrağını ona verərdilər,üçrəngli bayrağı dalğalandırmaq qardaşıma çox yaraşırdı.O,şəhid olmağı o qədər çox istəyirdi ki,mən onun şəhid olacağını hiss etmişdim.

Şəhid Murad Musayevin əsgər kitabçasını vərəqləyərkən onun nə qədər vətənpərvər bir gənc olduğunun şahidi oluruq. Əsgər kitabçasında ən təsirli sözlərdən biri “Ata,ana sevdiklərinizin qədrini bilin sözləridir. Əsgər kitabçasını vərəqləyərkən qarşımıza çıxan bu şeir onun əsgərlərimizə sevgisini ifadə edir:

Nə qar bitər,nə boran

Nə döşək var, nə yorğan

Əldə silah posta duran

Əsgərlərin sağlığına

Muradın əsgər kitabçasında insanın ürəyini titrədən bu deyimlə qarşılaşırsan:

“Sabah əynimə nə geyinəcəm deyə , heç ağlınıza kəfən qəldimi”?

‘’Onlar rahatdır,onlar dünyadan uzaqdılar.”

Şəhid Muradın əsgər kitabçasında sevdiyinə xitabən yazdığı bayatı da çox təsirlidir:

Apardı tatar məni

Qul edib satar məni

Yarım vəfalı olsa

Axtarıb tapar məni.

Şəhid Murad Musayev əsgər kitabçasının səhifələtindən birinə mərmi, birdə siqaret şəkli çəkib və altına bu sözləri yazıb ‘’İkisinində məqsədi eynidir. Sadəcə biri tez alışır biri isə gec’’.Həmin kitabçanın başqa bir vərəqinə çəkdiyi ürək döyüntülərinin işarəsi altında yazır:’’ Bu gün son gün kimi yaşadıq, bəlkədə sabahı görmədik”.

Ruhun şad olsun, əziz və qəhrəman Şəhidimiz! Səni heç unutmayacağıq!

Qərbi Azərbaycan Araşdırmalar Mərkəzinin rəhbəri

t.ü.f.d Leyla Calalova

Dilqəm Əhmədin "Qərbi Azərbaycandan köçlər: Mühacirlər, Xatirələr,Sənədlər" adlı kitabını təqdim edib.

admin — Thu, 23 Jul 2026 14:45:12 +0400

"Çapar Yayınları" nəşriyyatında çap olunan kitabın elmi redaktoru filologiya üzrə fəlsəfə doktoru, dosent Cəlal Allahverdiyev, redaktoru isə Sahil Sərxanlıdır.
Nəşrdə XX əsrin birinci rübündə Qərbi Azərbaycandan Türkiyəyə baş vermiş köç prosesləri araşdırılır. Türkiyə arxivlərindəki sənədlər əsasında hazırlanan kitabda İrəvanlı mühacirlərin taleyi, şəxsi xatirələri və həyat hekayələri işıqlandırılır. Müəllif araşdırmalar çərçivəsində İstanbul və Qars şəhərlərində yerləşən məzarlıqları ziyarət etdiyini, Qərbi Azərbaycandan olan mühacirlərə aid məzarların fotoşəkillərini topladığını da qeyd edir.
Müəllif bildirdi ki, kitab Qərbi Azərbaycandan köçlərin tarixinin öyrənilməsinə töhfə verəcək və bu istiqamətdə yeni elmi araşdırmalar üçün mühüm mənbələrdən biri olacaq.

Bakıda Həvəskar Futbol Liqasının (HFL) çempionatı çərçivəsində şəhid Murad Musayevin adını daşıyan komandanın növbəti oyunu keçirilib.

admin — Tue, 14 Jul 2026 14:36:25 +0400

Qeyd edək ki, Murad Musayev komandasının rəhbəri Çivə kənd icmasının nümayəndəsi Samir Xəlilovdur. Komanda Vətən uğrunda canından keçmiş qəhrəman şəhid Murad Musayevin əziz xatirəsini yaşatmaq məqsədilə onun adını daşıyır.

Əslən Qərbi Azərbaycanın Dərələyəz mahalının Çivə kəndindən olan Murad Musayev Azərbaycan Ordusunun əsgəri kimi 2020-ci il sentyabrın 27-də başlanan Vətən müharibəsində iştirak edib. O, Cəbrayıl və Füzuli istiqamətlərində gedən döyüşlərdə böyük igidlik göstərib və 28 sentyabr 2020-ci ildə Füzuli istiqamətində döyüş tapşırığını yerinə yetirərkən qəhrəmancasına şəhid olub. Şəhidimizin atası Polad Musayev isə Vətən müharibəsi qazisidir.

Oyun öncəsi Çivə kənd icmasının rəhbəri, Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinin Beynəlxalq əlaqələr üzrə prorektorluğunun nəzdində fəaliyyət göstərən Qərbi Azərbaycan Araşdırmalar Mərkəzinin baş mütəxəssisi Möhübbət Məmmədov futbolçularla görüşərək onlarla səmimi söhbət aparıb. O,iştirakçılara uğurlar arzulayıb,yarışın dostluq,birlik və həmrəylik ruhunda keçəcəyinə əminliyini ifadə edərək xeyir-duası ilə futbolçuları meydana yola salıb. Görüşdə Çivə kənd icmasının nümayəndəsi Samir Xəlilov və Çivə kənd icmasının gənclərinin nümayəndəsi Səməd Məmmədli də iştirak ediblər.

Belə təşəbbüslər şəhidlərimizin əziz xatirəsinin yaşadılmasına, onların qəhrəmanlıq irsinin gənc nəslə çatdırılmasına, eyni zamanda gənclərin vətənpərvərlik ruhunda formalaşmasına və milli-mənəvi dəyərlərə bağlılığının daha da möhkəmlənməsinə mühüm töhfə verir.

QƏRBİ AZƏRBAYCAN MÖVZUSUNDA HAZIRLANMIŞ NƏŞRİN REDAKSİYA HEYƏTİ VƏ LAYİHƏNİN MƏQSƏDLƏRİ TƏQDİM OLUNUB.

admin — Mon, 29 Jun 2026 11:27:36 +0400

Layihə çərçivəsində nəşrin redaksiya heyəti, elmi məsləhətçiləri, tədqiqatçıları və texniki komandası ictimaiyyətə təqdim edilib. Nəşrin əsas məqsədi Ermənistan məktəblərində istifadə olunan dərslik və tədris materiallarında Azərbaycanla bağlı təqdim olunan məlumatların elmi əsaslarla araşdırılması və obyektiv şəkildə təhlil edilməsidir.Layihənin redaksiya heyəti müxtəlif sahələr üzrə peşəkar mütəxəssislərdən formalaşdırılıb. Heyətə layihənin baş məsləhətçisi Strateji Kommunikasiyalar Mərkəzi İB-nin sədri Anar Qədirli, layihə rəhbəri və baş redaktor Strateji Kommunikasiyalar Mərkəzi İB-nin sədr köməkçisi Əli Abdullayev, tarix məsələləri üzrə məsləhətçilər – AMEA Tarix və Etnologiya İnstitutunun "Qərbi Azərbaycan tarixi" şöbəsinin müdiri, tarix üzrə fəlsəfə doktoru, dosent Cəbi Bəhramov və həmin şöbənin aparıcı elmi işçisi, tarix üzrə fəlsəfə doktoru, dosent Bəxtiyar Həsənov, eləcə də erməni dili üzrə mütəxəssis Aydın Bağırov daxildir. Redaksiya heyəti layihənin elmi, tarixi və redaksiya fəaliyyətinin yüksək peşəkarlıqla həyata keçirilməsini təmin edir.

Layihə Ermənistan məktəblərində istifadə olunan dərslik, ideoloji ədəbiyyat və digər tədris materiallarında müxtəlif xalqların və etnik qrupların təqdimat formalarının araşdırılmasını hədəfləyir.

Tədqiqat çərçivəsində dərslik mətnləri, illüstrasiyalar və didaktik materiallar təhlil edilərək, müəyyən stereotiplərin, qarşı tərəfə münasibət formalarının və ideoloji məzmun elementlərinin necə əks olunduğu sistemli şəkildə qiymətləndirilir.

Layihənin əsas məqsədi təhsil materiallarının regionda sülh, təhlükəsizlik və tolerantlıq mühitinə mümkün təsirlərini elmi yanaşma əsasında araşdırmaq, əldə olunan nəticələri obyektiv və akademik çərçivədə ictimaiyyətə təqdim etməkdir.

Layihə çərçivəsində tarixçilər, dil mütəxəssisləri, tədqiqatçılar və redaktorlar bir araya gələrək Ermənistan məktəblərində istifadə olunan dərsliklərdə Azərbaycanla bağlı təqdim olunan məzmunu elmi əsaslarla araşdırırlar. Məqsəd əldə olunan nəticələri obyektiv və akademik yanaşma əsasında ictimaiyyətə təqdim etməkdir.

MAHİRƏ HÜSEYNOVA: “YADDAŞIMIZ YAŞAYIRSA, QAYIDIŞIMIZ DA MÜTLƏQ OLACAQ

admin — Wed, 24 Jun 2026 11:39:28 +0400

Göygöl rayonunun Yeni Zod kəndində yerləşən “Xan Yurdu” etnoqəsəbəsində Qərbi Azərbaycan İcması və Göygöl Rayon İcra Hakimiyyətinin birgə təşkilatçılığı ilə keçirilən “Qərbi Azərbaycan İrsi – Tarixi Köklərə Qayıdış” Festivalı çərçivəsində çıxış edən Qərbi Azərbaycan İcması İdarə Heyətinin üzvü, Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinin beynəlxalq əlaqələr üzrə prorektoru, filologiya elmləri doktoru, professor Mahirə Hüseynova Qərbi Azərbaycan həqiqətlərinin ölkə daxilində və beynəlxalq müstəvidə təbliğinin vacibliyindən danışıb.

Professor Mahirə Hüseynova bildirib ki, Qərbi Azərbaycan məsələsi təkcə bu bölgədən olan insanların deyil, bütövlükdə Azərbaycan xalqının milli məsələsidir. O qeyd edib ki, müxtəlif beynəlxalq konfranslar, elmi tədbirlər və festivallar vasitəsilə Qərbi Azərbaycanla bağlı tarixi həqiqətlərin dünya ictimaiyyətinə çatdırılması mühüm əhəmiyyət daşıyır.

Mahirə Hüseynova çıxışında vurğulayıb ki, Qərbi Azərbaycan irsinin yaşadılması yalnız elmi araşdırmalarla deyil, həm də musiqi, aşıq sənəti, milli mətbəx, geyim mədəniyyəti və digər mənəvi dəyərlər vasitəsilə həyata keçirilir. Onun sözlərinə görə, milli yaddaşın qorunması və gələcək nəsillərə ötürülməsi Qərbi Azərbaycana qayıdış ideyasının əsas dayaqlarından biridir.

Professor təhsil sahəsində həyata keçirilən maarifləndirmə işlərindən də bəhs edərək, orta məktəblərdə təşkil olunan açıq dərslərin, olimpiadaların və müxtəlif layihələrin şagirdlərin Qərbi Azərbaycanın tarixi, coğrafiyası və mədəni irsi barədə məlumatlandırılmasında mühüm rol oynadığını diqqətə çatdırıb.

Çıxışının sonunda Mahirə Hüseynova qeyd edib ki, Azərbaycan Prezidenti cənab İlham Əliyevin müəyyən etdiyi konsepsiyaya uyğun olaraq Qərbi Azərbaycana qayıdış ideyası elmi, hüquqi və mənəvi əsaslar üzərində qurulmalıdır. O, belə tədbirlərin milli yaddaşın qorunmasına, gənc nəslin vətənpərvərlik ruhunda tərbiyəsinə və Qərbi Azərbaycan həqiqətlərinin geniş auditoriyalara çatdırılmasına xidmət etdiyini bildirib.

ƏZİZ ƏLƏKBƏRLİ: DAYANIQLI SÜLHÜN ƏSAS ŞƏRTİ QƏRBİ AZƏRBAYCANLILARIN GERİ QAYIDIŞIDIR

admin — Fri, 19 Jun 2026 15:18:14 +0400

Konqres-festivalda çıxış edən Qərbi Azərbaycan İcması İdarə Heyətinin sədri, millət vəkili Əziz Ələkbərli Qərbi Azərbaycana Qayıdış Konsepsiyasının mahiyyəti, Qərbi Azərbaycan İcmasının fəaliyyəti və qarşıda duran vəzifələr barədə ətraflı fikirlərini bölüşüb.

O, Qərbi Azərbaycandan müxtəlif dövrlərdə deportasiya və etnik təmizləmə siyasətinə məruz qalmış soydaşlarımızın hüquqlarının bərpasının mühüm milli məsələ olduğunu vurğulayaraq, onların öz doğma torpaqlarına dinc, təhlükəsiz və ləyaqətli şəkildə qayıdışının təmin edilməsinin İcmanın əsas məqsədi olduğunu bildirib.

Natiq qeyd edib ki, son illərdə Qərbi Azərbaycan həqiqətlərinin beynəlxalq ictimaiyyətə çatdırılması istiqamətində mühüm işlər görülüb, müxtəlif beynəlxalq təşkilatlarla əməkdaşlıq genişləndirilib və bu məsələnin dünya gündəmində daha geniş yer almasına nail olunub. O, Qərbi Azərbaycan İcmasının qısa müddət ərzində həm ölkə daxilində, həm də beynəlxalq müstəvidə geniş fəaliyyət göstərdiyini, tarixi həqiqətlərin təbliği və qayıdış hüququnun müdafiəsi istiqamətində ardıcıl tədbirlərin həyata keçirildiyini diqqətə çatdırıb.

Əziz Ələkbərli çıxışında Azərbaycanın son illərdə əldə etdiyi uğurlara da toxunaraq, ölkənin siyasi və iqtisadi qüdrətinin, beynəlxalq nüfuzunun əhəmiyyətli dərəcədə artdığını bildirib. O, Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə həyata keçirilən məqsədyönlü siyasət nəticəsində Azərbaycanın regionda yeni reallıqlar formalaşdırdığını, milli maraqların qətiyyətlə qorunduğunu və tarixi ədalətin bərpası istiqamətində mühüm addımlar atıldığını qeyd edib.

Çıxışında bölgədə davamlı sülhün və sabitliyin təmin edilməsinin vacibliyini vurğulayan İcma sədri, Azərbaycan və Ermənistan arasında münasibətlərin normallaşması istiqamətində aparılan danışıqların əhəmiyyətinə diqqət çəkib. O bildirib ki, dayanıqlı sülhün əsas şərtlərindən biri də Qərbi Azərbaycandan deportasiya olunmuş insanların hüquqlarının tanınması və onların doğma yurdlarına qayıdışına şərait yaradılmasıdır.

Sonda Əziz Ələkbərli Qərbi Azərbaycana qayıdış ideyasının xalqımızın milli yaddaşında və milli hədəfləri sırasında xüsusi yer tutduğunu vurğulayaraq, bu istiqamətdə fəaliyyətin bundan sonra da ardıcıl şəkildə davam etdiriləcəyini bildirib, konqres-festivalın təşkilində əməyi olan qurumlara təşəkkür edib və tədbir iştirakçılarına uğurlar arzulayıb.

PROF. MAHİRƏ HÜSEYNOVANIN MÜSAHİBƏSİ

admin — Fri, 19 Jun 2026 15:16:57 +0400

"Ölkəmizin həyatında çox mühüm bir hadisə baş verir. Bu gün Naxçıvanda, qədim Ordubad şəhərində "Qərbi Azərbaycana qayıdış" III festival-konqres keçirilir. Qərbi Azərbaycana qayıdış konsepsiyası çərçivəsində həyata keçirilən bu mötəbər tədbir öz mahiyyəti və verdiyi mesajlarla xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

Burada toplaşan insanların coşqusu, simalarındakı sevinc və qətiyyət bir həqiqəti ifadə edir: biz Qərbi Azərbaycana mütləq qayıdacağıq. İrəvanda, Göyçədə, Dərələyəzdə və tarixi yurdlarımızın hər birində belə elmi və mədəni tədbirlərin keçiriləcəyi gün uzaqda deyil.

Festival-konqresin əsas məramı elmi əsaslara söykənməkdir".

"Şərq qapısı" xəbər verir ki, bu sözləri Naxçıvanda jurnalistlərə müsahibəsində Qərbi Azərbaycan İcması İdarə Heyətinin

üzvü, professor Mahirə Hüseynova deyib.

Professor qeyd edib ki, tədbirə qatılan alim və tədqiqatçıların hər biri Qərbi Azərbaycanla bağlı araşdırmalarını, elmi məqalələrini və tarixi faktlara əsaslanan tədqiqatlarını təqdim edir. Bu işlərin əhəmiyyəti ondadır ki, onların hər biri arxiv materiallarına, qədim mənbələrə, tarixi sənədlərə və xəritələrə söykənərək Qərbi Azərbaycanın tarixi həqiqətlərini ortaya qoyur.

Naxçıvan Dövlət Universiteti bu istiqamətdə mühüm təşəbbüslərlə çıxış edir və təşkil olunan bu festival-konqres də həmin fəaliyyətin parlaq nümunələrindən biridir.

"Tədbirin keçirildiyi məkanın seçilməsi də olduqca rəmzi məna daşıyır. Qədim Ordubad Zəngəzur dəhlizi üzərində yerləşən, strateji əhəmiyyətə malik bir bölgədir. Bu ərazi həm Naxçıvanı Azərbaycanın əsas hissəsi ilə birləşdirəcək nəqliyyat xəttinin, həm də regionun gələcək inkişaf perspektivlərinin mühüm tərkib hissəsidir. Biz bu gün qədim Ordubadda toplaşmışıq və əminliklə deyə bilərik ki, yaxın gələcəkdə Zəngəzur dəhlizinin açılması ilə bu bölgə yeni inkişaf mərhələsinə qədəm qoyacaq. İnanırıq ki, tarixi ədalətin bərpası və "Qərbi Azərbaycana qayıdış" ideyası öz real nəticələrini verəcək, xalqımız öz tarixi yurdlarına qovuşacaq", – deyə Mahirə Hüseynova əlavə edib.

NAXÇIVANDA DƏRƏLƏYƏZ MAHALININ ÇİVƏ KƏND İCMASININ ZİYALILARI İLƏ GÖRÜŞ KEÇİRİLİB.

admin — Sun, 14 Jun 2026 11:34:38 +0400

Naxçıvanda Dərələyəz mahalının Çivə kənd icmasının ziyalıları ilə görüş keçirilib. Görüşdə ADPU-Qərbi Azərbaycan Araşdırmalar Mərkəzinin müdiri t.ü.f.d Leyla Calalova, həmin mərkəzin baş mütəxəssisi Möhübbət Məmmədov , Namiq Əliyev, Rövşən Vəkilov, Heyran Qazıbəyova, Anar Məmmədov iştirak etmişdir.

Naxçıvan şəhərində Dərələyəz mahalının Keşkənd rayonunun Çivə kənd icmasının ziyalıları ilə səmimi və yaddaqalan görüş təşkil olunub. Tədbirdə Şərur-Dərələyəz qəzasının tanınmış simalarından, vaxtilə həmin qəzanın gömrük rəisi vəzifəsində çalışmış Hacı Mahmud bəy Vəkilovun nəticələri Süsən xanım və Zəmanə xanım Qərbi Azərbaycanın tarixi, doğma yurdun keçmişi və ailə yaddaşında qorunub saxlanılan xatirələri bölüşüblər.

Söhbət zamanı Çivə kəndinin keşməkeşli tarixi vərəqləndi. Xüsusilə, 1905–1906-cı illərdə erməni silahlı dəstələrinin kənd əhalisinin başına gətirdiyi faciələr, xalqın üzləşdiyi ağır müsibətlər geniş şəkildə xatırlandı. Həmçinin 1918–1920-ci illərdə Çivə sakinlərinin doğma yurdlarını qorumaq uğrunda göstərdikləri qəhrəmanlıq, əzmkarlıq və fədakarlıqdan bəhs olundu. Görüşdə, eyni zamanda, 1948–1953-cü illərdə kənd əhalisinin doğma yurdlarından deportasiya olunması, bu acı tarixi hadisənin insanların taleyində buraxdığı dərin izlər və onun milli yaddaşımızdakı yeri barədə ətraflı müzakirələr aparıldı. Vurğulandı ki, bütün bu ağır sınaqlara baxmayaraq, Çivə camaatı öz milli kimliyini, tarixi yaddaşını və Vətən sevgisini qoruyub saxlamışdır.

Bunlarla yanaşı, görüş zamanı hazırlanması nəzərdə tutulan "Çivə kəndi" kitabının məzmunu ətrafında geniş fikir mübadiləsi aparılıb. İştirakçılar kəndin zəngin tarixi, görkəmli şəxsiyyətləri, mədəni irsi, etnoqrafik xüsusiyyətləri və el yaddaşında yaşayan faktlarla bağlı dəyərli məlumatlarını bölüşərək gələcək nəşrin daha dolğun və etibarlı mənbələr əsasında hazırlanması üçün təkliflərini səsləndiriblər.

Tədbirin sonunda Çivə kənd icmasının nümayəndələri tərəfindən Qərbi Azərbaycan Araşdırmalar Mərkəzinə kəndin tarixi-mədəni irsini əks etdirən qiymətli eksponatlar hədiyyə edilib. Bildirilib ki, təqdim olunan eksponatlar Qərbi Azərbaycanın zəngin tarixi irsinin qorunması, araşdırılması və gələcək nəsillərə çatdırılması baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.

Səmimi ab-hava şəraitində keçən görüş iştirakçıların qarşılıqlı fikir mübadiləsi, xatirələrin bölüşülməsi və doğma yurdun tarixi-mədəni irsinin yaşadılması istiqamətində mühüm müzakirələrlə yadda qalıb.