Kapitan Vüqar Nəcəfovun ölməz xatirəsi şeirlərdə və mahnılarda yaşayır

Şəhid kapitanın qəhrəmanlıq yolu və onun adını yaşadan sənət əsərləri

Adı: Nəcəfov

Soyadı: Vüqar

Ata adı: Aydın

Doğum tarixi: 10 avqust 1988-ci il

Rütbəsi: Kapitan

Dırnışın Vüqarlı oğlu

Naxçıvan şəhəri, Ordubad rayonunun Dırnıs kəndi - Bu qədim torpağın yetirdiyi igid oğullardan biri, Vətən müharibəsinin qəhrəmanı, kapitan Vüqar Aydın oğlu Nəcəfov öz şərəfli ömrünü Vətən uğrunda fəda edib. Onun adı bu gün təkcə ailəsinin, doğmalarının və Dırnıs kəndinin yaddaşında deyil, həm də şeirlərdə, mahnılarda və musiqi əsərlərində yaşayır. Müxtəlif sənət adamları onun qəhrəmanlıq yolunu öz yaradıcılıqlarında əbədiləşdirərək Vüqarın adının gələcək nəsillərə çatdırılmasına mühüm töhfə veriblər.

Vətən sevgisi ilə böyüyən Vüqar

10 avqust 1988-ci ildə Naxçıvan şəhər Ordubad rayonunun Dırnıs kəndində dünyaya gələn Vüqar uşaqlıqdan hərbçi olmaq arzusunda idi. Ailəsində hərbçilərin olması və Birinci Qarabağ müharibəsinin kənddə buraxdığı ağrılı izlər onun Vətənə bağlılığını daha da gücləndirmişdi. Vüqarın atası Nəcəfov Aydın Birinci Qarabağ müharibəsinin veteran olmuşdur. Eyni zamanda 1992-ci ildə Birinci Qarabağ müharibəsində şəhid olmuş Dırnıs sakinlərinin cənazələrinin kəndə gətirilməsi də Vüqarın yaddaşında dərin iz buraxmışdı. O, şəhidlərin məzarlarını ziyarət edir, onların qəhrəmanlığından danışırdı. Bu uşaqlıq arzusu illər sonra onun həyat yoluna çevrildi. 2006-cı ildə Heydər Əliyev adına Azərbaycan Ali Hərbi Məktəbinə qəbul olan Vüqar 2010-cu ildə leytenant kimi məzun olaraq Azərbaycan Ordusunda xidmətə başladı.

Xidmət illərində müxtəlif vəzifələrdə çalışdı, hərbi peşəkarlığı və komandirlik bacarığı ilə seçildi. Aprel döyüşlərində də iştirak etdi və kapitan rütbəsinə qədər yüksəldi.

“Qəhrəman olmağa gedirik...”

2020-ci ilin sentyabrında Vətən müharibəsi başlayanda kapitan Vüqar Nəcəfov döyüşlərin ən ağır istiqamətlərindən birində Vətən qarşısında öz borcunu yerinə yetirirdi. Füzuli, Xocavənd və Cəbrayıl istiqamətlərində gedən döyüşlərdə iştirak edən Vüqar tabeliyində olan hərbi qulluqçularla birlikdə döyüşürdü. 2020-ci il oktyabrın 1-də ailəsinə göndərdiyi son mesajda belə yazmışdı:

“Hamınızı çox sevirəm. Özünüzdən muğayət olun. Qəhrəman olmağa gedirik...”

2 oktyabr 2020-ci ildə Cəbrayıl istiqamətində gedən ağır döyüşlər zamanı kapitan Vüqar Nəcəfov tabeliyindəki hərbi qulluqçuları xilas etməyə çalışarkən şəhidlik zirvəsinə ucaldı. O, cəmi 32 yaşında idi. Arxasında həyat yoldaşını, iki övladını, valideynlərini, doğmalarını, döyüş yoldaşlarını və onu sevən böyük bir xalqı qoydu.

Qəhrəmanlığı dövlət tərəfindən yüksək qiymətləndirildi

Kapitan Vüqar Nəcəfov ölümündən sonra “Vətən uğrunda”, “Cəbrayılın azad olunmasına görə”, “Füzulinin azad olunmasına görə”, “Xocavəndin azad olunmasına görə”, “Cəsur döyüşçü” medalları və III dərəcəli “Vətənə xidmətə görə” ordeni ilə təltif edildi və yaşadığı küçəyə onun adı verildi. Lakin qəhrəmanların adını yaşadan yalnız dövlət təltifləri və abidələr deyil. Bəzən bir şəhidin adı şairin qələmində misraya, bəstəkarın ruhunda melodiyaya, müğənninin səsində nəğməyə çevrilir.

Vüqarın adı şeirlərdə və mahnılarda yaşayır

Nazlı Hacılı, Aləmzar İlay, Sevinc Məmmədova, Çilənay Hüseynova və Səbuhə Hüseynova kimi yazar və bəstəkarlar Vüqarın qəhrəmanlığından, Vətən sevgisindən və şəhidlik zirvəsindən ilhamlanaraq onun adına şeirlər və mahnılar ərsəyə gətirib, bu əsərləri ifa ediblər. Bu sənət əsərləri Vüqarın xatirəsinin yaşadılmasında xüsusi mənəvi əhəmiyyət daşıyır. Şairin yazdığı hər misra onun haqqında bir xatirədir. Bəstəkarın yaratdığı hər melodiya onun adına səslənən bir xatirədir. İfaçının səsində səslənən hər nəğmə isə şəhid qəhrəmanın adını yeni dinləyicilərə çatdıran mənəvi körpüdür.

Dırnıs öz qəhrəmanını unutmur

Bu gün Dırnıs kəndində Vüqarın adı böyük ehtiramla çəkilir. Onun adı yaşadıqca Dırnısın bir qəhrəmanlıq səhifəsi də yaşayacaq. Allah rəhmət eləsin, məkanı cənnət olsun!

Vüqarın Əzəməti

Söz: Səbuhə Rəfail qızı Hüseynova

Bir ana böyütdü mərdliklə onu,

Bir ata öyrətdi düz yol getməyi.

Şəmsiyyə, Aydın- iki saf ürəkdən

Öyrəndi Vətənə sədaqətini.

***

Dağ kimi dayandı səngər önündə,

Düşmənə sinəsi sipər olmuşdu.

Vətən eşqi vardı hər sözündə də,

Şərəfli yolunda canını verdi.

Andına sadiqdi son nəfəsəcən,

Geri çəkilmədi dar gündə belə.

***

Qəlbində yaşatdı müqəddəs eli,

Adını yazdırdı doğma torpağa.

Şəmsiyyə ananın gözündə nisgil,

Qəlbində oğluyla sonsuz iftixar.

***

Bir ana qəlbinin uca sözü var:

“Vətənə yaraşan mənim balamdır.”

Millətin qüruru, and yeri oldu,

Vüqarlar, Cavidlər, igid oğullar.

***

Aydın atanın da başı ucadır,

Oğlunun adıyla döyünür qəlbi.

Cənnətdə Hüseynə qonşudur onlar,

Həsənlə bir yerdə uyuyur onlar.

***

Mərd şəhidlərimin adı dillərdə,

Əbədi yaşayır həp könüllərdə.

Özü torpaq, ruhu Vətənlə birgə,

Yaşayır xalqının qəlb yaddaşında.

***

Şəmsiyyə ananın, Aydın atanın

Bu nisgil dolu oğul həsrəti də

Qürurla yoğrulub, şanla bərabər.

Siz Vətən yolunda şəhid böyütdüz,

Belə oğul vermək ən böyük zəfər.

***

Vüqarın əzmi var dağlar ruhunda,

Vətən torpağında yaşayacaqdır.

Mərdliyi, şöhrəti daim bizimlə,

Bir ata, bir ana qüruru kimi

Adı yaşayacaq Azərbaycanda.

Şəhidlər ölmür.
Onlar xalqın yaddaşında, sözündə,
musiqisində və dualarında yaşayırlar.

Müəllif: ARTİ-nun əməkdaşı, Qərbi Azərbaycan İcmasının Qadınlar Şurasının üzvü, Qızıl qələm mükafatı laureatı, Həkəri qəzetinin müxbiri Hüseynova Səbuhə Rəfail qızı

2026-cı il oktyabrın 13-də Qərbi Azərbaycan İcmasının Akt zalında yazıçı-publisist Vəli Həsənoğlunun müəllifi olduğu "Qovuşuq" kitabının təqdimat mərasimi keçirilib.

Tədbirin əsas məqsədi Dərələyəz mahalının tarixi- mədəni irsinin, ziyalılarının və milli dəyərlərinin gənc nəsil arasında təbliği, Qovuşuq kəndinin tarixi keçmişinin, adət-ənənələrinin və görkəmli şəxsiyyətlərinin tanıdılması, tarixi yaddaşın qorunması, milli-mənəvi dəyərlərə bağlılığın gücləndirilməsi və gənclərdə vətənpərvərlik ruhunun yüksəldilməsi olub.

Görüş zamanı Asif Muradzadə müəllifi olduğu “Ayrılığın sonu varmış” kitabını Qərbi Azərbaycan araşdırmaları mərkəzinə hədiyyə edib.
Kitabda XIX əsrin əvvəllərində Rusiya imperiyasının Cənubi Qafqazı işğal etdikdən sonra İrandan və Osmanlı Türkiyəsindən köçürdüb Azərbaycanın əzəli tarixi torpaqlarında - Zəngəzurda, İrəvanda, Qarabağda məskunlaşdırdığı erməni millətçilərinin yerli əhaliyə qarşı törətdikləri dəhşətli cinayətlərdən bəhs olunur.
Əslən Zəngəzur mahalı Qarakilsə rayonunun Ağudi kəndindən olan müəllif ata-baba yurdunun təbiətini, kəndlərini, sadə, mərd, həyatsevər insanlarının keşməkeşli talelərini, erməni daşnakların onlara yaşatdıqları vəhşilikləri, həyata baxışlarını, məişətini, koloritli, zəngin danışıq xüsusiyyətlərini oxucuların yaddaşında bərpa etməyə səy göstərmişdir.
Qeyd edək ki, bu Asif müəllimin ilk kitabıdır. Kitab mərkəzin kitabxanasının fonduna daxil edilərək tədqiqatçılar və tələbələr üçün istifadəyə veriləcək.
Söhbət zamanı Qərbi Azərbaycan araşdırmaları mərkəzinin rəhbəri Leyla Calalova bu cür görüşlərin Qərbi Azərbaycanın tarixi və mədəni irsinin öyrənilməsi, eləcə də gələcək nəsillərə çatdırılması baxımından əhəmiyyətini vurğulayıb.
Səmimi şəraitdə keçən görüşdə Qərbi Azərbaycan mövzusunda gələcək əməkdaşlıq imkanları və birgə təşəbbüslər ətrafında da fikir mübadiləsi aparılıb.

Sentyabrın 25-də Türkiyənin Atatürk Universitetinin rektoru, professor Əhməd Hacımüftüoğlu Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinin (ADPU) qonağı olub. Səfər çərçivəsində qonaq universitetin Qərbi Azərbaycan Araşdırmaları Mərkəzini də ziyarət edib.
ADPU-nun rektoru, professor Cəfər Cəfərov Əhməd Hacımüftüoğlunu Mərkəzin fəaliyyəti ilə tanış edib, burada Qərbi Azərbaycanın tarixi, mədəni irsi, milli-mənəvi dəyərləri və bölgə ilə bağlı aparılan elmi araşdırmalar barədə məlumat verib.

Görüş zamanı Qərbi Azərbaycan mövzusunda elmi tədqiqatların genişləndirilməsi, Azərbaycan və Türkiyə alimləri arasında əməkdaşlığın inkişaf etdirilməsi, birgə tədqiqat layihələrinin hazırlanması və elmi tədbirlərin keçirilməsi istiqamətində fikir mübadiləsi aparılıb.

Professor Əhməd Hacımüftüoğlu Mərkəzin fəaliyyətini yüksək qiymətləndirib, bu istiqamətdə aparılan araşdırmaların elmi və akademik əməkdaşlığın inkişafı baxımından əhəmiyyətini vurğulayıb.

Söhbət zamanı, həmçinin qarşılıqlı əməkdaşlıq imkanları, gələcək elmi layihələr və iki ali təhsil müəssisəsi arasında əlaqələrin daha da inkişaf etdirilməsi məsələləri müzakirə olunub.

Azərbaycanda akkreditə olunmuş diplomatik korpusun nümayəndələri Qarabağ və Şərqi Zəngəzura iki günlük səfərədə olmuşlar .Sentyabrın 11-12-də ölkəmizdə fəaliyyət göstərən 58 dövlətin səfir və diplomatları, 9 beynəlxalq təşkilatın nümayəndələri olmaqla, ümumilikdə 150 nəfərdən ibarət nümayəndə heyəti Qarabağ və Şərqi Zəngəzura səfər edib. Diplomatik nümayəndə heyətini səfər zamanı Azərbaycan Prezidentinin köməkçisi Hikmət Hacıyev müşayiət edib. Diplomatik korpus nümayəndələrinin işğaldan azad edilmiş ərazilərə mütəmadi səfərləri Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə Qarabağda və Şərqi Zəngəzurda aparılan bərpa-quruculuq işlərinin nəticələri, regionun sosial-iqtisadi inkişafı, eləcə də tarixi-mədəni irsin qorunması istiqamətində görülən işlərlə yerində tanış olmaq imkanı yaradır.

Bununla yanaşı, Ermənistan mediasında səfərlə bağlı müxtəlif iddialar səsləndirilir. Həmin iddialarda Qarabağdakı tarixi-mədəni irslə bağlı məsələlər önə çəkilir. Azərbaycan tərəfi isə dəfələrlə bəyan edib ki, regionda tarixi və mədəni abidələrin qorunması, eləcə də onların əvvəlki vəziyyətinin araşdırılması və bərpası istiqamətində müvafiq tədbirlər görülür. Erməni mediasında Şuşadakı tarixi qəbiristanlıqlardan biri ilə bağlı Azərbaycan əleyhinə iddialar yayılıb.

Erməni mediasında Şuşanın tarixi qəbiristanlığı ilə bağlı yayılan iddialar Azərbaycan tərəfinin etirazına səbəb olub. Materiallarda heç bir əsaslı sübut təqdim edilmədən Azərbaycanın guya erməni mədəni irsini məhv etdiyi barədə iddialar irəli sürülür. Bu yanaşma həqiqəti təhrif etməklə yanaşı, bölgədə aparılan genişmiqyaslı bərpa və yenidənqurma işlərinə kölgə salmaq cəhdi kimi qiymətləndirilə bilər.

Azərbaycan tərəfi dəfələrlə bəyan edib ki, işğaldan azad edilmiş ərazilərdə tarixi və mədəni irsin qorunması dövlət siyasətinin əsas istiqamətlərindən biridir. Şuşada və digər ərazilərdə aparılan quruculuq işləri şəhərlərin tarixi simasının qorunması, infrastrukturların yenilənməsi və ərazilərin əvvəlki həyatına qaytarılması məqsədi daşıyır.

Erməni mediasının ayrı-ayrı ekspertlərin açıqlamalarını birtərəfli şəkildə təqdim etməsi də diqqət çəkir. Azərbaycan tərəfinin mövqeyinə və konkret layihələrin mahiyyətinə yer verilmədən yayılan belə materiallar obyektiv informasiya təqdim etməkdən daha çox, beynəlxalq ictimai rəydə Azərbaycan əleyhinə rəy formalaşdırmağa xidmət edir. Erməni mediasında Xankəndidəki dini abidələrin guya Azərbaycan tərəfindən məqsədli şəkildə dağıdıldığı barədə iddialar yayılmaqda davam edir. Son materiallarda şəhərdəki Müqəddəs Ana Katedrali və Müqəddəs Yaqub Kilsəsinin söküldüyü iddia edilir və bu proses Azərbaycan əleyhinə siyasi təbliğatın mövzusuna çevrilir.

Azərbaycan tərəfi bu iddiaları rədd edir və onları ölkənin beynəlxalq nüfuzuna xələl gətirməyə yönəlmiş təxribat xarakterli məlumatlar kimi qiymətləndirir. Azərbaycan rəsmilərinin də bildirdiyi kimi, ölkə ərazisində tarixi və mədəni abidələrin qəsdən məhv edilməsi dövlət siyasəti olmayıb. Əksinə, işğaldan azad edilmiş ərazilərdə tarixi-mədəni irsin inventarlaşdırılması, qorunması və bərpası istiqamətində müxtəlif layihələr həyata keçirilir.

Səfərin Kəlbəcər hissəsində xüsusi diqqət çəkən məsələlərdən biri Gəncəsər monastırı ilə bağlı olmuşdur.Gəncəsər monastırı Azərbaycanın Kəlbəcər rayonunda, Vəngli kəndi yaxınlığında yerləşən orta əsr xristian memarlığı abidəsidir. Azərbaycan tərəfi bu abidəni Qafqaz Albaniyasının xristian irsinin nümunələrindən biri hesab edir. Azərbaycan hökumətinin BMT-yə təqdim etdiyi sənədlərdə də Gəncəsər Qafqaz Albaniyasına aid orta əsr xristian abidəsi kimi göstərilir. Erməni tərəfinin yanaşması isə bundan əhəmiyyətli dərəcədə fərqlənir. Ermənistanın rəsmi və kilsə qurumları Gəncəsəri erməni xristian mədəniyyətinin mühüm abidələrindən biri hesab edir. Qafqaz Albaniyası tarixi Azərbaycan ərazisində mövcud olmuş qədim dövlətlərdən biri olub və regionda xristianlığın erkən yayıldığı əsas mərkəzlərdən biri sayılıb. Azərbaycan diplomatik mənbələri Qafqaz Albaniyasının xristian irsini ölkənin qədim tarixi və mədəni irsinin bir hissəsi kimi təqdim edir. Bu baxımdan Azərbaycan tərəfi hesab edir ki, Gəncəsərin yalnız erməni dini-mədəni irsi kimi təqdim edilməsi onun Qafqaz Albaniyası ilə bağlı tarixi kontekstinin nəzərdən kənarda qalmasına gətirib çıxarır. Azərbaycan rəsmi sənədlərində həmçinin bəzi Alban xristian abidələrinin sonradan erməni abidələri kimi təqdim edildiyini və onların memarlıq xüsusiyyətlərinin dəyişdirildiyini bildirir.

Ona görə Gəncəsər məsələsi Azərbaycan üçün yalnız bir monastırın tarixi ilə bağlı məsələ deyil. Bu məsələ Qafqaz Albaniyasının irsinin qorunması, Azərbaycan ərazisindəki xristian abidələrinin tarixi mənsubiyyətinin təqdim edilməsi və mədəni irsin siyasiləşdirilməsinin qarşısının alınması kontekstində nəzərdən keçirilir.

Nilgün Nağıyeva

Qərbi Azərbaycan Gənclər Şurasının üzvü

Qərbi Azərbaycan Araşdırmalar Mərkəzi Mətbuat üzrə məsul şəxs

Müəllif Fərhad Ələkbərov - Qalaser kənd icma sədri.